https://thuviensach.vn

Table of Contents
Lời nói đầu
Hoàng tử hạnh phúc
Người bạn tận tụy
Sinh nhật của công chúa Tây Ban Nha
Họa mi và hồng nhung
Giấc mơ của một nhà vua trẻ
Tên khổng lồ ích kỷ
Quả pháo sáng phi thường
Người đánh cá và linh hồn
Cậu bé ngôi sao

https://thuviensach.vn

Lời nói đầu
Hoàng tử hạnh phúc và những truyện khác
là một trong hai tập truyện thần
tiên mà nhà văn nổi tiếng người Ireland – Oscar Wilde (1854 - 1900) viết
cho hai cậu con trai của ông. Wilde sinh trưởng trong một gia đình khá nổi
tiếng, mẹ của ông làm thơ và viết báo. Cha ông – William Wilde – là một
nhà nghiên cứu cổ vật, một nhà văn có tài và là một bác sĩ chuyên khoa về
tai và mắt. Wilde nổi tiếng từ khi còn khá trẻ, tài năng và phong cách viết dí
dỏm của ông chẳng mấy chốc đã đưa ông lên địa vị của một người phát
ngôn cho trào lưu duy mỹ nổi tiếng ở châu Âu vào cuối thế kỉ XIX.
Trong vòng 20 năm kể từ 1878 đến 1898 Oscar viết vào khoảng 17 tác
phẩm gồm cả các tuyển tập thơ, kịch và truyện ngắn. Nhưng ông nổi tiếng
hơn cả về những tập thơ giàu chất suy tưởng và giá trị nhân văn. Vào
những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ XIX ông chuyển sang viết kịch và
mau chóng có một vị trí  quan trọng trong làng kịch thế giới vào cuối thế kỉ
XIX với một loạt những vở kịch làm xôn xao giới kịch nghệ ở Anh, Pháp và
Mỹ.
Mặc dù không viết nhiều cho thiếu nhi, nhưng hai tập truyện thần tiên của
ông đã để lại dấu ấn riêng trong văn học thiếu nhi. Truyện thần tiên của
ông có phong cách riêng vừa đầy chất thơ vừa thấm đẫm chất suy tưởng,
chính vì thế mà nó cũng được dành cho cả người lớn trong những chiêm
nghiệm về cuộc đời.
Nhà Xuất bản Hội Nhà Văn và Công ty Văn hóa Phương Nam hân hạnh
giới thiệu với bạn đọc trọn bộ truyện thần tiên này. Trước đây, truyện
Hoàng tử hạnh phúc
cũng đã từng được dịch ra tiếng Việt in trong một
tuyển tập truyện cổ tích và một truyện vừa nổi tiếng khác
Chân dung của
Dorian Gray
cũng đã được Nhà Xuất bản Đà Nẵng ấn hành. Oscar Wilde

https://thuviensach.vn

không phải là chưa được biết đến ở Việt Nam, nhưng những cuốn sách giới
thiệu về ông và những tác phẩm của ông được chuyển ngữ sang tiếng Việt
còn chưa nhiều. Chúng tôi hi vọng cuốn sách này góp một phần nhỏ vào
việc giới thiệu các danh nhân văn hóa trên thế giới được tốt hơn với bạn
đọc xa gần. Chúng tôi cũng hi vọng nhận được ý kiến phê bình đóng góp
của bạn đọc để chúng tôi có điều kiện cải thiện chất lượng phục vụ.

https://thuviensach.vn

Hoàng tử hạnh phúc
Cao cao phía trên thành phố, trên một cái cột ngay quảng trường sừng sững
bức tượng của Hoàng tử Hạnh Phúc. Khắp người Hoàng tử được thếp bằng
những lá vàng mười, đôi mắt là hai viên xa phia rực sáng, một viên hồng
ngọc cực lớn đính ở chuôi gươm của cậu bé Hoàng tử.
Thực vậy, trông cậu rất đáng ngưỡng mộ. “Cậu ta đẹp như một cái chong
chóng,” một ủy viên trong Hội đồng Thành phố nhận xét – người này nôn
nóng muốn được tiếng là có gu thẩm mỹ. “Chỉ có điều không thật có ích,”
ông nói thêm vì sợ rằng người ta nghĩ ông là người thiếu thực tế, một điều
chắc chắn là oan cho ông lắm lắm.
“Tại sao con không giống như Hoàng tử Hạnh Phúc kia?” một bà mẹ nhạy
cảm hỏi đứa con nhỏ khi thằng bé dai dẳng khóc đòi mặt trăng. “Hoàng tử
có bao giờ nghĩ đến chuyện khóc vì bất cứ cái gì đâu”.
“Mình lấy làm sung sướng là trên đời này còn có một người thật sự hạnh
phúc,” một người đàn ông tuyệt vọng làu bàu trong miệng khi nhìn lên bức
tượng tuyệt đẹp. “Trông cậu ấy giống như một thiên thần vậy,” những đứa
trẻ mồ côi xúng xính những chiếc áo khoác màu đỏ và những cái yếm trắng
tinh kêu lên khi chạy từ trong nhà thờ ra. “Sao các con biết?” Thầy giáo dạy
toán hỏi, “các con đã thấy một thiên thần nào chưa?”
“Có mà, chúng con có thấy, trong những giấc mơ,” bọn trẻ đáp. Thầy giáo
dạy toán cau mày nghiêm nghị vì không muốn khuyến khích bọn trẻ con
mơ mộng.
Một đêm nọ, có một chú chim nhạn lẻ loi bay trên bầu trời thành phố. Bạn
bè của nó đã bay cả sang Ai Cập từ 6 tuần trước, còn nó thì quyết định ở lại
bởi vì nó đem lòng say mê một cây sậy đẹp tuyệt. Nó đã gặp nàng Sậy vào

https://thuviensach.vn

một ngày đầu mùa xuân khi bay ra sông theo một con bướm đêm lớn màu
vàng và cái eo mảnh dẻ của nàng Sậy đã quyến rũ nó, làm nó phải đậu lại
bắt chuyện với nàng. “Tôi có thể nói tôi yêu nàng được không?” Nhạn hỏi,
nó vốn thích đi thẳng vào vấn đề. Nghe thế Sậy ta cúi đầu e thẹn. Anh
chàng khoái quá cứ lượn tròn quanh nàng, chạm cả cánh xuống mặt nước
làm văng lên những tia nước bạc. Thế là công cuộc chinh phục người đẹp
của nó kéo dài suốt mùa hè.
“Thật là một sự gắn bó ngu ngốc,” bọn Nhạn khác kháo nhau, “cô ả chẳng
có tiền bạc gì, lại có một lô một lốc bà con!” Quả vậy, dòng sông ấy mọc
đầy lau sậy. Rồi gió heo may kéo về, cả đàn chim kéo nhau về phương Nam
ấm áp.
Sau khi các bạn đi cả, Nhạn trở nên thật cô đơn và bắt đầu cảm thấy mệt
mỏi vì người yêu. “Cô nàng chẳng chuyện trò gì cả,” nó nói một mình, “và
ta sợ rằng cô nàng không được nết na cho lắm bởi vì cô ta còn ỡm ờ với cả
anh chàng Gió”. Chắc chắn là một khi Gió ùa tới chòng ghẹo, chị chàng bao
giờ cũng nhún gối chào duyên dáng. “Mình thừa nhận là cô nàng chỉ thích
ru rú nơi xó nhà, mà mình thì lại có máu phiêu lưu đây đó. Ai là vợ mình
cũng phải thích đi du lịch mới được”.
“Nàng vui lòng đi theo tôi chứ?” Cuối cùng Nhạn hỏi nhưng Sậy lắc đầu
nhè nhẹ, nàng quá gắn bó với quê hương mà.
“Với tôi, cô em chỉ là một kẻ tầm thường,” nó nóng nảy kêu lên. “Thôi, tôi
đi đến với các Kim tự tháp đây. Vĩnh biệt nhé.” Và nó tung cánh bay đi.
Nó bay suốt một ngày dài và đến đêm thì tới một thành phố. “Mình có thể
hạ cánh ở đâu đây? Hi vọng thành phố cũng có một vài nơi để cho ta chuẩn
bị...”. Thế rồi nó thấy một bức tượng trên một cái cột cao. “Mình sẽ dừng
cánh ở đây,” Nhạn kêu lên, “nơi này cũng khá lắm, không khí thật trong
lành”. Thế là nó đậu xuống chỗ trống giữa hai chân của Hoàng tử Hạnh
Phúc.

https://thuviensach.vn

“Ta sẽ có một cái giường vàng,” nó nói nhỏ một mình trong lúc đưa mắt
nhìn quanh rồi chuẩn bị đánh một giấc, nhưng vừa mới rúc đầu dưới một
bên cánh nó cảm thấy có một giọt nước to rơi trúng người. “Thật lạ lùng!”
nó kêu lên, “trên trời không có một đám mây, những ngôi sao hiện rõ và lấp
lánh trên bầu trời thế kia thì làm gì có mưa nhỉ. Thời tiết ở vùng Bắc Âu
này thật dễ sợ. Cô nàng Sậy thích mưa nhưng chỉ thuần túy là vì bản thân
mình mà thôi.”
Rồi lại một giọt nước nữa.
“Cái pho tượng này còn có ích gì cơ chứ nếu nó không tránh cho ta được
những giọt mưa?” Nhạn hỏi. “Mình đến phải đi tìm một cái ống khói tươm
tươm một chút thôi.” Nói rồi nó quyết định bay đi chỗ khác.
Nhưng trước khi nó toan giang rộng cánh bay lên lại có một giọt nữa, giọt
thứ ba rơi xuống và nó nhìn. Nó thấy gì?
Đôi mắt của Hoàng tử Hạnh Phúc dâng đầy nước mắt, nước mắt thánh thót
rơi trên đôi má vàng của cậu. Dưới ánh trăng khuôn mặt cậu đẹp đến nỗi cả
con Nhạn nhỏ bé cũng cảm thấy xúc động.
“Anh là ai?”
“Tôi là Hoàng tử Hạnh Phúc”.
“Thế tại sao anh lại khóc? Anh làm người tôi ướt sũng đây này”.
“Khi tôi còn sống và còn có trái tim con người,” pho tượng đáp, “tôi nào
biết nước mắt là gì bởi vì tôi sống trong lâu đài Sans - Souci nơi mà nỗi
buồn không được phép đặt chân vào. Ban ngày tôi chơi với bạn bè trong
vườn thượng uyển, buổi tối tôi nhảy múa ở đại sảnh. Bao quanh vườn
thượng uyển là một bức tường cao ngất nhưng chưa bao giờ tôi đặt ra câu
hỏi là có cái gì nằm phía ngoài bức tường ấy, mọi thứ xung quanh tôi đã tốt
đẹp quá mức rồi. Triều thần gọi tôi là Hoàng tử Hạnh Phúc và thực sự tôi

https://thuviensach.vn

rất hạnh phúc nếu có thể gọi những niềm vui lớn nhỏ là hạnh phúc. Vâng,
tôi đã sống và đã chết. Khi tôi chết người ta đưa tôi lên đây, cao đến nỗi tôi
có thể thấy tất cả những xấu xa, ô trọc và đau khổ của thành phố này. Và
dẫu trái tim tôi được đúc bằng chì thì tôi cũng không thể không khóc được.”
“Cái gì, anh ta không phải được làm bằng vàng thật sao?” Chú Nhạn ta tự
hỏi. Nó quá lịch thiệp để có thể nói ra bất cứ một nhận xét có tính cách cá
nhân nào.
“Cách đây khá xa,” pho tượng tiếp tục bằng một giọng trầm trầm đầy nhạc
tính, “cách đây khá xa trong một con phố hẹp có một ngôi nhà nhỏ tồi tàn.
Một ô cửa sổ đang mở và qua đó tôi có thể nhìn thấy một người đàn bà
đang ngồi bên bàn. Khuôn mặt gầy gò, hốc hác, đôi tay đỏ ửng, sần sùi, đầy
vết kim châm bởi vì bà làm nghề thợ may. Bà phải thêu những bông hoa lạc
tiên lên những chiếc váy xa tanh cho cô phù dâu dễ thương nhất của Nữ
hoàng mặc trong buổi dạ hội lần tới, được tổ chức trong hoàng cung. Trong
chiếc giường ở góc phòng là đứa con trai bé bỏng của bà đang bị ốm. Nó
sốt rất cao, chỉ muốn ăn cam. Nhưng mẹ nó chẳng có gì cho nó uống trừ
nước lã mang từ sông về, thế nên nó mới khóc như thế. Nhạn ơi, Nhạn bé
nhỏ ơi, bạn có vui lòng mang đến cho người mẹ viên hồng ngọc trên chuôi
gươm của tôi không? Chân tôi bị vít chặt vào cái bệ này và tôi không thể đi
đâu được”.
“Người ta đang đợi tôi ở bên Ai Cập,” Nhạn tâm sự. “Bạn tôi đang bay lên
bay xuống vùng lưu vực sông Nile, trò chuyện với những bông sen lớn.
Chẳng bao lâu sau họ sẽ ngủ trong lăng mộ của một vị Hoàng đế. Vị Hoàng
đế này nằm trong một chiếc quan tài có vẽ hoa văn lộng lẫy. Người ông ta
quấn trong một tấm vải liệm bằng len màu vàng và toàn thân tẩm đầy
hương liệu quý. Cổ ông ta đeo một sợi dây chuyền cẩn những viên ngọc
màu xanh lá cây, đôi tay ông ta nom như những chiếc lá khô héo”.
“Nhạn ơi, Nhạn ơi, Nhạn bé nhỏ ơi,” Hoàng tử gọi, giọng tha thiết, “bạn có
thể ở lại với tôi một đêm và làm sứ giả cho tôi không? Cậu bé kia đang khát

https://thuviensach.vn

quá, còn người mẹ mới có vẻ buồn nẫu ruột làm sao”.
“Tôi không nghĩ mình khoái bọn con trai,” Nhạn trả lời. “Năm ngoái, tôi ở
gần một con sông, có hai thằng bé rất hỗn, con của ông chủ cối xay, bọn
chúng ấy à... cứ lấy đá ném tôi. Tất nhiên làm sao ném trúng tôi được; loài
nhạn chúng tôi bay nhanh lắm.
Nhưng nom Hoàng tử Hạnh Phúc buồn đến độ chim Nhạn cũng cảm thấy
thương hại. “Ở đây lạnh khiếp,” chim nói, “nhưng tôi sẽ ở lại đây một đêm
và làm sứ giả của anh”.
“Cảm ơn bạn, chim Nhạn bé nhỏ của tôi”.
Nhạn mổ viên hồng ngọc gắn ở chuôi gươm của Hoàng tử rồi bay đi, ngậm
viên ngọc trong mỏ trong khi lướt qua những mái nhà mấp mô trong thành
phố.
Nó bay qua một tháp chuông nhà thờ, nơi có những pho tượng các thiên
thần tạc bằng đá hoa cương trắng. Nó bay qua hoàng cung, nghe vẳng lên
không trung tiếng nhạc dập dìu trong phòng khiêu vũ. Một mỹ nhân bước ra
ngoài ban công với người yêu của nàng. “Những vì sao mới kỳ diệu làm
sao,” chàng trai ghé tai người yêu thì thầm, “và sức mạnh của tình yêu mới
tuyệt vời làm sao!” “Em hi vọng áo dạ hội của em sẽ xong đúng vào lúc tổ
chức buổi dạ hội cung đình,” nàng thỏ thẻ: “Em đã đặt người ta thêu hoa lạc
tiên lên áo, nhưng cái bọn thợ thêu ấy thật lười quá thể”.
Nó bay qua sông, thấy những chiếc đèn lồng treo trên cột buồm các con tàu.
Nó bay qua khu dân cư của người Do Thái, thấy mấy người Do Thái già
đang mặc cả với nhau và tính tiền bằng những cái cân đồng. Cuối cùng nó
cũng bay đến ngôi nhà tồi tàn nọ và nhìn vào trong. Thằng bé đang giãy đạp
trong cơn sốt nóng đùng đùng còn người mẹ thì chợt thiếp đi, bà quá mệt.
Chim nhảy nhót, nhả hòn ngọc lên bàn bên cạnh cái đê tay của người thợ
thêu. Rồi nó nhẹ nhàng bay lượn quanh giường, dùng cánh quạt mát trán

https://thuviensach.vn

thằng bé. “Sao mát mẻ thế,” cậu bé thốt lên, “chắc mình sẽ khỏe ngay,” rồi
cậu bé lại chìm vào một giấc ngủ dễ chịu hơn.
Nhạn quay về với Hoàng tử Hạnh Phúc, kể cho cậu nghe việc nó đã làm.
“Thật lạ,” nó nói, “tôi cảm thấy ấm áp hơn dù trời rất lạnh”.
“Đó là bởi vì bạn vừa thực hiện một hành động đẹp,” Hoàng tử nói. Chim
Nhạn bắt đầu suy nghĩ rồi lim dim ngủ. Suy tư bao giờ cũng làm nó buồn
ngủ.
Khi ngày vừa rạng lên ở chân trời, Nhạn bay ra sông tắm táp.
“Thật là một hiện tượng lạ lùng,” Giáo sư bộ môn triết học kêu lên trong lúc
ông đang đi qua cầu. “Một con chim Nhạn trong tiết đông!” Sau đó ông viết
cả một bài báo dài về nó đăng trên tờ báo địa phương. Ai ai cũng trích dẫn
lời bài báo đó, nó đầy rẫy những từ không một ai hiểu nổi.
“Tối nay mình bay đi Ai Cập,” Nhạn nói, lòng hân hoan với viễn cảnh ấy.
Nó đi thăm tất cả các tượng đài nơi công cộng, đậu hồi lâu trong một tháp
chuông nhà thờ. Bất cứ nơi nào nó đến bọn chim Sẻ cũng líu ra líu ríu nói
với nhau: “Thật là một vị khách lạ khác thường!” Câu nói ấy làm cho Nhạn
ta cảm thấy mình thật oách.
Khi mảnh trăng bắt đầu đi lên, chim bay về chỗ Hoàng tử Hạnh Phúc. “Anh
có gửi tin nhắn nào sang Ai Cập không? Tôi sắp xuất phát đây”.
“Nhạn ơi, Nhạn bé nhỏ ơi, bạn có thể ở lại bên tôi một đêm nữa không?”
“Người ta đang ngóng tôi ở Ai Cập,” Nhạn đáp. “Ngày mai bạn bè tôi sẽ
bay cả đến Thác nước thứ hai. Con hà mã nằm ườn trong những bụi cây
hương bồ và trên cái ngai làm bằng đá granite là Chúa Memnon. Suốt một
đêm dài, Ngài ngồi ngắm các vì sao và khi sao mai sáng rực một vùng trời,
Ngài thốt lên một tiếng kêu sung sướng, sau đó lại rơi vào im lặng. Đến trưa

https://thuviensach.vn

những con sư tử vàng ra bờ sông uống nước. Chúng có đôi mắt giống như
chất berin xanh, tiếng gầm của chúng còn to hơn tiếng gầm của thác nước”.
“Nhạn ơi, Nhạn bé nhỏ ơi,” Hoàng tử nói: “Xa xa bên đầu kia thành phố tôi
thấy một chàng trai sống trên một gác xép áp mái. Chàng đang tựa cả người
vào cái bàn phủ đầy giấy tờ, và trong cái li không chân để cạnh chàng có
một cành viôlét héo. Tóc chàng vàng ươm và quăn quăn, môi chàng đỏ tựa
múi lựu, đôi mắt to mơ màng. Chàng đang cố hoàn thành một vở kịch cho
đạo diễn nhà hát, nhưng trời lạnh đến nỗi chàng không thể viết được nữa.
Không có lửa trong lò và cái đói làm chàng xỉu dần”.
“Thôi thì tôi sẽ đợi thêm một đêm nữa vậy,” Nhạn nói, nó vốn có một trái
tim nhân hậu. “Tôi lại mang cho anh ta một viên hồng ngọc nữa sao?”
“Ồ không! Tôi chẳng còn viên ngọc nào nữa, đôi mắt là tất cả những gì mà
tôi còn có được. Chúng được làm bằng 2 viên xa phia cực hiếm, được mang
đến đây từ Ấn Độ một ngàn năm về trước. Hãy móc lấy một viên và mang
đến cho chàng ta. Chàng sẽ bán nó cho tiệm kim hoàn để có tiền mua thức
ăn, củi đun mà hoàn thành vở kịch.”
“Hoàng tử thân mến, tôi không thể làm thế được,” Nhạn nói và bắt đầu
khóc thút thít.
“Nhạn ơi, Nhạn bé bỏng ơi, hãy làm theo lời tôi dặn”. Thế là Nhạn mổ vào
mắt Hoàng tử lấy viên xa phia và bay về phía gác xép của chàng sinh viên.
Thật dễ dàng bay vào chỗ chàng vì có một lỗ thủng trên mái. Chim bay qua
lỗ vào phòng. Chàng thanh niên đang vùi đầu giữa hai cánh tay nên không
nghe thấy tiếng chim vỗ cánh và khi nhìn lên chàng thấy một viên đá xa
phia tuyệt đẹp nằm trên cành hoa viôlét héo.
“Mình đã bắt đầu được hâm mộ,” chàng kêu lên, “đây chính là món quà của
một người mến trọng tài năng của mình. Bây giờ thì mình có thể hoàn thành
vở kịch rồi”. Vẻ mặt chàng thanh niên nom thật hạnh phúc.

https://thuviensach.vn

Ngày hôm sau Nhạn bay ra bến cảng. Nó ngồi trên cột buồm một con tàu
lớn ngắm cảnh các thủy thủ cẩu những thùng hàng lớn lên tàu bằng những
sợi dây thừng. “Hò dô ta nào!” Họ hét lên với nhau mỗi khi kéo một thùng
hàng lên. “Mình sẽ đi Ai Cập,” Nhạn kêu lên nhưng làm gì có ai để ý đến
chuyện của nó và khi trăng lên nó bay về chỗ Hoàng tử Hạnh Phúc.
“Tôi đến để chào tạm biệt anh.” Chim kêu lên.
“Nhạn ơi, Nhạn bé nhỏ ơi,” Hoàng tử lại nài nỉ, “bạn sẽ ở lại với tôi thêm
một đêm nữa chứ?”
“Ở đây đã là mùa đông rồi,” chim Nhạn đáp, “chẳng bao lâu nữa tuyết sẽ
trút xuống đây. Ở Ai Cập, mặt trời rải nắng ấm lên những cây cọ xanh tươi
cả bốn mùa, lũ cá sấu tắm mình trong bùn lười nhác nhìn lên những cây cọ
xòe ô. Bạn bè tôi sẽ làm tổ trong đền thờ Boallac, những con bồ câu trắng
và hồng sẽ quan sát chúng trong khi gù lẫn nhau. Hoàng tử thân yêu ơi, tôi
phải rời anh thôi, nhưng tôi sẽ nhớ anh lắm đấy và mùa xuân tới tôi sẽ mang
về cho anh 2 viên kim cương đẹp mà anh đã cho đi. Hồng ngọc sẽ đỏ hơn
cả một đóa hồng nhung còn viên xa phia sẽ xanh như biển xanh gợn sóng”.
“Ở quảng trường bên dưới,” Hoàng tử nói, “có một cô bé bán diêm đang
đứng. Cô bé đã đánh rơi hết cả diêm xuống rãnh nước, thế là chúng chẳng
còn dùng vào được việc gì nữa. Cha cô sẽ đánh cô nếu cô không mang tiền
về cho ông, vì thế mà cô bé đang khóc. Chân không giày không vớ, mái đầu
nhỏ để trần... Hãy móc nốt con mắt bên kia trao cho cô bé để cha cô ấy
không đánh cô ấy nữa”.
“Thôi cũng đành ở với anh thêm một đêm nữa vậy, nhưng tôi không thể
móc nốt con mắt ấy. Anh sẽ bị mù.”
“Chim Nhạn ơi, Nhạn bé bỏng ơi, xin cứ làm như tôi bảo.”
Thế là chim mổ nốt con mắt còn lại, ngậm viên đá xa phia sà thấp xuống
chỗ cô bé bán diêm đang đứng, nhả viên ngọc vào bàn tay cô bé. “Ôi một
https://thuviensach.vn

viên thủy tinh đẹp quá này,” cô bé kêu lên, rồi chạy về nhà vừa chạy vừa
cười.
Sau đó Nhạn quay lại chỗ Hoàng tử. “Bây giờ anh đã mù rồi, tôi quyết định
sẽ ở lại với anh mãi mãi”.
“Không được, bạn thân yêu của tôi,” Hoàng tử đáng thương nói, “bạn phải
bay đi Ai Cập ngay”.
“Tôi sẽ ở lại với anh mãi mãi,” Nhạn khẳng định rồi nó ngủ ngay dưới chân
Hoàng tử.
Cả ngày hôm sau Nhạn đậu trên vai Hoàng tử kể cho cậu nghe những câu
chuyện mà nó tận mắt chứng kiến trên những vùng đất lạ. Nó kể cho cậu
nghe về những con cò quăm màu đỏ, chúng đứng thành một hàng dài dọc
theo bờ sông Nile, mỗi con quắp một con cá vàng mà chúng bắt được trong
mơ. Về những tượng Nhân sư sống trong hoang mạc, chúng cũng già như
chính trái đất này nên chúng biết tất tần tật mọi thứ; về những tay lái buôn,
chậm rãi đi bên cạnh những con lạc đà cao ngất nghểu, mỗi một ông lại cầm
trên tay một chuỗi hạt hổ phách; về đức vua của dãy núi Hằng Nga, một
người đen như gỗ mun rất ngưỡng mộ những viên ngọc lớn; về con rắn lục
Khổng Lồ ngủ dưới hàng cây cọ được 20 thầy tu hàng ngày nuôi dưỡng
bằng bánh mật; về những người lùn picmê có thể vượt qua một cái hồ lớn
bằng những chiếc lá rộng bản và họ bao giờ cũng có chuyện gây hấn với
đàn bướm xinh đẹp.
“Nhạn thân yêu ơi,” Hoàng tử thốt lên, “bạn kể cho tôi nghe bao nhiêu điều
kì thú nhưng có lẽ không có gì phi thường hơn sức chịu đựng của con
người. Không có một bí mật nào ghê gớm như nỗi thống khổ của nhân gian.
Hãy bay trên bầu trời thành phố đi Nhạn bé nhỏ của tôi và kể cho tôi nghe
xem bạn thấy gì”.

https://thuviensach.vn

Thế là Nhạn tung cánh bay ngang dọc suốt phạm vi thành phố, thấy người
giàu sống vui vẻ trong những ngôi nhà đẹp của họ, trong khi người ăn mày
ngồi trơ ngoài cổng. Nó bay qua những con hẻm tối tăm, tận mắt thấy
những khuôn mặt trắng bệch của những đứa trẻ đói khát lờ đờ nhìn ra
những đường phố nhếch nhác, u ám. Dưới chân cầu có hai thằng bé đang
nằm ôm nhau giữ cho nhau khỏi bị chết rét. “Chúng cháu đói quá,” bọn trẻ
kêu lên. “Bọn bay không được nằm ở đây,” người gác cây cầu nói và thế là
bọn trẻ lại phải lang thang dưới trời mưa.
Nhạn lại quay về kể cho Hoàng tử những điều tai nghe mắt thấy.
“Người tôi phủ đầy vàng lá”, Hoàng tử nói, “bạn hãy gỡ nó ra, từng lá từng
lá một, rồi đem cho những kẻ khốn cùng; ấy người đời vẫn nghĩ vàng bạc
có thể làm cho họ hạnh phúc”.
Thế là Nhạn dùng mỏ gỡ ra từng miếng vàng cho đến khi Hoàng tử Hạnh
Phúc chỉ còn là một cái khung chì xám xịt. Những miếng vàng tới tay người
nghèo, má bọn trẻ con hồng hào hơn, chúng cười đùa và chạy nhảy trên hè
phố. “Chúng ta đã có được cái gật đầu của bánh mì,” chúng kêu lên.
Rồi tuyết bắt đầu rơi và sau tuyết là đến băng giá. Đường phố trông như
được làm bằng bạc, sáng bừng lên, lấp lánh. Nhũ băng dài rủ xuống như
những con dao găm bằng pha lê từ dưới các hiên nhà. Người lớn đi ra ngoài
trong chiếc áo choàng lông; trẻ con đội những chiếc mũ đỏ và rủ nhau ra
ngoài trượt tuyết.
Con Nhạn đáng thương càng lúc càng không chịu nổi cái lạnh thấu xương
nhưng nó không thể rời bỏ Hoàng tử, nó đã yêu quý cậu bé quá mất rồi. Nó
quanh quẩn ngoài hiệu làm bánh, nhân lúc ông chủ không để ý, lượm lấy
vài mẩu vụn và cố giữ hơi ấm với đôi cánh mỏng manh. Nhưng thực ra nó
biết mình sẽ chết. Nó chỉ còn đủ sức lực bay lên vai Hoàng tử một lần nữa.
“Vĩnh biệt Hoàng tử thân yêu!” nó thì thầm, “anh sẽ để tôi hôn tay anh
chứ?”

https://thuviensach.vn

“Tôi rất sung sướng là cuối cùng bạn cũng bay sang Ai Cập”, Hoàng tử nói,
“bạn đã ở lại đây quá lâu rồi. Nhưng bạn phải hôn lên môi tôi mới được bởi
vì tôi yêu bạn”.
“Tôi không bay đến Ai Cập đâu,” Nhạn nói. “Tôi sẽ đến ngôi nhà của Thần
Chết. Thần Chết có phải là người anh em của Giấc ngủ không?”
Nói xong chim bay lên hôn đôi môi Hoàng tử rồi rơi xuống chết ngay dưới
chân bức tượng. Đúng lúc ấy có tiếng răng rắc kì lạ ngay trong pho tượng
như thể có một cái gì đó vỡ ra. Sự thật thì trái tim bằng chì vỡ ra làm hai.
Chắc chắn đó là do sương giá dữ dội quá.
Sớm hôm sau ngài Thị trưởng tản bộ trên quảng trường phía dưới cùng với
vài Ủy viên Hội đồng Thành phố. Khi đi ngang qua cái cột họ ngẩng đầu
nhìn lên pho tượng.
“Trời đất ơi, sao trông tượng Hoàng tử Hạnh Phúc lại thảm hại làm vậy?”
“Quả đúng như thế,” một Ủy viên kêu lên, ông này thấy bao giờ Thị trưởng
cũng chỉ nói đúng mà thôi và tất cả mọi người đứng lại chăm chú nhìn lên.
“Viên hồng ngọc đã rơi khỏi chuôi gươm, đôi mắt cũng bị móc mất, vàng
dát quanh người không còn nữa,” Thị trưởng nói, “trong thực tế Hoàng tử
chỉ khá hơn một tên ăn mày!” “Khá hơn tên ăn mày một chút!”, các Ủy viên
đồng thanh kêu lên.
“Lại có một con chim chết ở dưới chân tượng nữa chứ,” Thị trưởng tiếp tục.
“Chúng ta phải đưa ra thông báo, chim không được phép chết ở đây.” Thế
là Ủy viên thư kí vội vàng thảo ngay một thông báo.
Người ta hạ bệ pho tượng Hoàng tử Hạnh Phúc. “Khi một vật không còn
giá trị thẩm mỹ thì nó cũng không có giá trị sử dụng”, đó là lời giáo sư môn
Nghệ thuật ở trường Đại học.

https://thuviensach.vn

Sau khi họ cho bức tượng vào lò nung, ngài Thị trưởng tổ chức một hội
nghị liên ngành để quyết định xem phải làm gì với đống kim loại này. “Tất
nhiên, chúng ta phải đúc một bức tượng khác, và đó sẽ là tượng của tôi”.
“Của tôi chứ,” mỗi Ủy viên lại nhao nhao lên nói và họ cãi nhau ỏm tỏi.
Lần cuối cùng tôi nghe được thì họ vẫn còn cãi nhau chưa ngã ngũ.
“Thật là lạ!” viên đốc công trong lò luyện kim khí thốt lên. “Trái tim chì đã
bị vỡ này sao không thể nung chảy ra được. Chúng ta đành phải vứt đi
thôi.” Thế là họ lẳng nó ra đống rác nơi xác con Nhạn vẫn còn đó.
“Hãy mang cho ta hai vật quý báu nhất trong thành phố”. Chúa trời nói với
một trong những vị thiên sứ của Người. Và Thiên sứ mang về dâng Người
xác con chim Nhạn và trái tim chì bị vỡ.
“Ngươi đã có một sự lựa chọn đúng,” Chúa trời phán, “bởi vì trong khu
vườn trên thiên đường của ta con chim nhỏ này sẽ hót cho đến muôn đời và
trong thành phố vàng của ta, Hoàng tử Hạnh Phúc sẽ làm sáng danh ta”.

https://thuviensach.vn

Người bạn tận tụy
Một buổi sáng nọ, một con Chuột Già thò cổ ra khỏi hang. Đôi mắt nó long
lanh như hai hạt cườm, hai cái ria mép màu xám dài và thẳng, cái đuôi
giống một cái roi cao su dài màu đen. Lũ vịt con bơi vòng vòng trên mặt ao,
trông khá giống những con bạch yến màu vàng. Mẹ chúng, toàn thân trắng
phau phau, trừ đôi chân đỏ như son đang cố dạy lũ con trồng cây chuối trên
mặt nước.
“Các con sẽ không bao giờ có mặt trong xã hội thượng lưu nếu không biết
đứng bằng đầu trên mặt nước.” Vịt Mẹ rao giảng với lũ con, thỉnh thoảng
nó lại biểu diễn cho lũ con thấy để làm theo. Nhưng bọn vịt con đâu để tâm.
Chúng còn quá bé để hiểu được những lợi ích của việc có mặt trong xã hội
thượng lưu.
“Thật là một lũ nhóc cứng đầu, khó bảo,” Chuột Già không nhịn được, kêu
lên, “chúng đáng bị chết chìm cả lũ”. “Làm gì có chuyện đó,” Vịt Mẹ đáp,
“ai mà chẳng có những bước khởi đầu, đã làm cha làm mẹ thì phải kiên
nhẫn chứ”.
“Ồ, tôi không biết cái cảm xúc ấy của các ông bố bà mẹ,” Chuột Già nói,
“chả là tôi không phải là một người có ý thức gia đình. Thực vậy, tôi chưa
bao giờ lập gia đình mà cũng tuyệt không có cái ý định ấy. Tình yêu tốt đẹp
ở tất cả mọi phương diện của nó nhưng tình bạn đáng quý hơn. Thực vậy,
tôi không biết có cái gì trên đời này vừa cao quý hơn vừa hiếm hoi hơn một
tình bạn tận tụy”.
“Và nếu vậy thì theo bác bổn phận của một người bạn tận tụy là gì?” Một
con hồng tước màu xanh lên tiếng. Nãy giờ nó đậu trên một cây sậy ở gần
đấy nên nghe được câu chuyện trên.

https://thuviensach.vn

“Phải, đó cũng là điều mà tôi muốn biết đấy,” Vịt Mẹ nói, bơi lại cuối ao,
chúc đầu xuống nước để cho lũ con có một tấm gương mà noi theo.
“Thật là một câu hỏi chẳng đâu vào đâu!” Chuột Già cao giọng ta thán. “Tất
nhiên tôi mong đợi người bạn tận tụy của tôi hết lòng đối với tôi”.
“Và bác cũng làm như thế để đáp lại?” con chim nhỏ hỏi, nhún nhảy trên
một cành cây trong bụi, xốc lại đôi cánh cũn cỡn của nó.
“Tôi không hiểu chú em nói gì đấy.” Chuột Già mát mẻ. “Nếu vậy cho phép
tôi kể hầu bác một câu chuyện về đề tài này.” Hồng Tước nói.
“Chuyện về tôi ư?” Chuột Già hỏi lại. “Nếu vậy tôi xin rửa tai lắng nghe, vì
tôi ấy à... tôi khoái ba cái chuyện tưởng tượng này lắm”.
“Nó có thể vận vào bác được,” Hồng Tước đáp, bay khỏi ngọn cây sậy, sà
vào bờ và ở đấy nó kể lại câu chuyện về người bạn tận tụy.
“Ngày xửa ngày xưa,” Hồng Tước bắt đầu, “có một chàng trai trung hậu tên
là Hans”.
“Thế anh ta có cái gì đặc biệt không?” Chuột Già hỏi giọng xách mé.
“Không,” Hồng Tước đáp thân tình, “tôi không nghĩ anh ta có điểm gì khác
biệt ngoài một trái tim nhân hậu và một khuôn mặt tròn tếu tếu trông rất
nhộn. Hans sống trong một túp lều nhỏ, chỉ có một mình và hàng ngày anh
làm việc ngoài vườn. Trong vùng không có một khu vườn nào dễ thương
như khu vườn của anh. Cẩm chướng râu cũng mọc ở đây nhé, ngoài ra còn
có các loại hoa Gilly, rau tề, rau cá tráp của Pháp. Trong vườn có hoa hồng
Đa Mát, hồng vàng, hoa nghệ tây tím, viôlét tím vàng và cả viôlét tím nữa.
Ngoài ra còn có hoa bồ công anh, kinh giới và húng quế, anh thảo hoa vàng,
hoa Tris, hoa thủy tiên màu vàng nhạt và đinh hương màu hồng... tất cả đua
nhau nở hoa. Khi loài này bắt đầu tàn thì loại khác bắt đầu nở rộ. Vì thế lúc
nào trong vườn cũng có những bông hoa đẹp ngào ngạt tỏa hương thơm.

https://thuviensach.vn

“Hans bé nhỏ có nhiều bạn tốt, nhưng người bạn trung thành, tận tụy hơn ai
hết chính là – ông chủ cối xay – Miller lớn. Thực ra thì Hans nhỏ rất tận
tình với Miller giàu có. Cái anh chàng Hans bé nhỏ ấy không bao giờ để
bạn đi qua vườn của mình mà không tựa vào tường hái một bó hoa quý hay
một nắm rau thơm cho bạn hoặc nhét đầy vào túi bạn mận hoặc sêry, nếu đó
là mùa cây ra trái.
“Những người bạn thật sự bao giờ cũng phải có những điểm chung,” Miller
thường nói còn Hans thì gật gù theo và mỉm cười. Anh hết sức tự hào khi có
một người bạn có những ý tưởng sâu sắc đến thế.
Những người xung quanh thường thắc mắc là Miller giàu có không bao giờ
cho Hans bé nhỏ bất cứ vật gì để đáp lại tấm lòng của bạn, mặc dù trong
nhà máy xay của anh ta có đến hàng trăm bao bột mì dự trữ, trong chuồng
có 6 con bò sữa và một đàn cừu nuôi để lấy lông. Nhưng Hans bé nhỏ
không bao giờ cho những điều vụn vặt ấy vào đầu. Không có gì làm anh
sung sướng hơn việc ngồi nghe tất cả những điều hay lẽ phải mà Miller
thường nói về sự vị tha của một tình bạn chân chính.
Phải, Hans bé nhỏ làm việc trên mảnh vườn của mình. Mùa xuân, mùa hè
và mùa thu anh rất vui nhưng khi những ngày rét mướt đến gần anh chẳng
có hoa hay cây trái mang ra chợ bán nên thường chịu cảnh đói rét. Anh
thường lên giường đi ngủ với cái dạ dày lép kẹp, chẳng có gì ngoài một vài
quả đào khô hay vài hạt dẻ cứng ngắc. Những ngày mùa đông anh còn hết
sức cô đơn nữa vì rằng Miller chẳng thấy ló mặt đến bao giờ.
“Việc tôi đến thăm Hans bé nhỏ vào những ngày tuyết rơi thì có lợi gì kia
chứ?” Miller thường nói với vợ, “khi người ta đang gặp khó khăn thì nên để
cho họ ở một mình, đừng làm phiền họ với những lần thăm viếng. Ít nhất thì
đó cũng là quan niệm của tôi về tình bạn mà tôi chắc là mình nghĩ đúng. Vì
thế cứ đợi đến lúc xuân sang tôi sẽ đến thăm bạn, lúc ấy anh ta mới có khả
năng tặng tôi một lẵng xum xuê những bông hoa anh thảo và làm như vậy
anh ấy sẽ lấy làm vui sướng lắm”.

https://thuviensach.vn

“Mình thật là người chu đáo, tận tình với người khác,” vợ của Miller giàu
có nói trong khi ngồi trên chiếc ghế bành êm ái, cạnh lò sưởi rực rỡ ánh lửa
hồng. “Phải, mình là người tình nghĩa, sống có trước có sau. Thật là sung
sướng khi được nghe mình nói về tình bạn. Em chắc là cả cha xứ cũng
không thể nói hay như mình đâu mặc dù ông ấy sống trong một ngôi nhà ba
tầng và đeo một cái nhẫn vàng thật bự ở ngón tay út”.
“Nhưng sao chúng ta không mời chú Hans đến đây hả bố,” cậu con út của
Miller nói: “Nếu chú Hans đáng thương gặp khó khăn con sẽ nhường cho
chú ấy nửa tô cháo yến mạch và khoe với chú ấy những con thỏ trắng tinh
của con”.
“Con thật là một đứa trẻ ngốc nghếch!” Miller kêu lên, “bố cũng không
hiểu là cho con đến trường đi học có được tích sự gì không nữa. Xem ra con
chẳng học hỏi được cái gì hết. Tại sao à? Nếu Hans bé nhỏ đến đây, chú ấy
sẽ thấy lò sưởi ấm áp nhà ta, bữa ăn ngon lành của nhà ta, cả cái vò rượu
vang đỏ to đùng kia nữa. Thế thì chú ấy lại nảy lòng đố kị mà đố kị là một
thói xấu tai hại nhất, có thể hủy hoại bản chất lương thiện của một con
người. Chắc chắn là bố không cho phép bản chất của chú ấy bị hủy hoại. Bố
là người bạn tốt nhất của chú ấy, bố phải luôn quan tâm đến chú ấy, không
để chú ấy chịu ảnh hưởng của bất cứ một sự cám dỗ nào. Ngoài ra nếu Hans
đến đây chú ấy có thể hỏi vay một ít bột mì mà điều này thì bố không thể
đáp ứng được. Bột mì là một chuyện, tình bạn là một chuyện, hai chuyện đó
hoàn toàn khác nhau. Tại sao ư, thì hai từ phát âm khác nhau, nghĩa cũng
hoàn toàn khác nhau. Ai cũng có thể thấy điều đó.”
“Chao ôi, mình nói mới hay làm sao!” Bà vợ trầm trồ kêu lên, tự rót ra cho
mình một li cối đầy đến ngọn thứ bia ngon lành âm ấm của người giàu,
“nhưng em buồn ngủ rồi. Thật giống như ở trong nhà thờ vậy.”
“Rất nhiều người làm điều hay”, Miller thao thao bất tuyệt, “nhưng chỉ có
một ít người nói điều tốt, điều đó chứng tỏ nói khó hơn làm và cũng là một
việc tốt đẹp hơn”. Ông bố nghiêm khắc nhìn sang bên kia bàn nơi cậu con

https://thuviensach.vn

út đang ngồi. Cậu bé cảm thấy xấu hổ cho mình nên cúi gục đầu xuống,
khuôn mặt non nớt đỏ gay đỏ gắt và những giọt nước mắt bắt đầu lăn xuống
tách uống trà.
“Chuyện có thế thôi ư?” Chuột Nước hỏi.
“Tất nhiên là không,” Hồng Tước đáp, “đấy mới chỉ là đoạn mào đầu thôi”.
“Nếu thế thì ch...