Bài 1

Những gương mặt thân yêu
Phần viết

Làm một bài thơ
sáu chữ hoặc bảy chữ
Giáo viên:………………….

9

10

VÒNG QUAY
VĂN HỌC

8

-1

4

5

6

9

3

7

STOP

8

2

10

1

QUAY

Câu 1: Ngoài vần lưng và vần chân đã học ở lớp 7, vần trong thơ
còn được phân loại thành:
A. Vần liền

B. Vần cách

C. Cả 2 đều sai

D. Cả 2 đều đúng.

QUAY VỀ

Câu 2: Thơ sáu chữ là:
A. Là thể thơ mà mỗi dòng thơ
có sáu chữ.

B. Là thể thơ có sáu câu thơ
trong một bài thơ.

C. Là thể thơ có 6 khổ thơ.

D. Là thể thơ có 6 đoạn thơ.

QUAY VỀ

Câu 3: Bố cục của bài thơ là:
A. sự tổ chức, sắp xếp các phần,
các đoạn thơ theo một trình tự
nhất định.

B. sự tổ chức các đoạn thơ theo
một trình tự nhất định.

D. sự tổ chức, sắp xếp các phần,
C. sự sắp xếp các phần, các đoạn
các đoạn văn theo một trình tự
thơ theo một trình tự nhất định.
nhất định.
QUAY VỀ

Câu 4: Em hiểu thế nào là vần liền?
A. Là vần được gieo vào cuối
dòng thơ.

B. Là tiếng cuối của 2 dòng thơ
liên tiếp vần với nhau.

C. Là vần gieo ngắt quãng

D. Là vần gieo ở đầu câu thơ.

QUAY VỀ

Câu 5: Điền từ vào chỗ trống sau: Mạch cảm xúc của bài thơ là ...,
sự vận động của cảm xúc trong bài thơ.
A.  sự liên kết

B. sự kết nối

C. sự tuần hoàn

D. sự tiếp nối.

QUAY VỀ

Câu 6: Em hiểu thế nào là vần cách?
A. Là vần được gieo cuối dòng
B. Là vần được gieo ở giữa dòng
thơ
thơ
C. Là vần gieo ngắt quãng ở cuối
D. Là vần của các bài thơ.
câu thơ.

QUAY VỀ

Tiến trình
bài học
I

Một số lưu ý

II

Hướng dẫn phân tích
kiểu văn bản

III

Hướng dẫn quy trình viết

IV

Thực hành làm thơ

I

Một số lưu ý
Về đặc điểm thể loại:
- Đảm bảo đủ số chữ ở các dòng thơ theo yêu cầu của thể loại.
- Đặt nhan đề phù hợp với nội dung văn bản.
Về nội dung: Thể hiện cách nhìn, cách cảm nhận… của
người viết về một sự vật, hiện tượng trong cuộc sống.
Về nghệ thuật:
- Sử dụng từ ngữ, hình ảnh phù hợp để thể hiện
cách nhìn, cảm xúc của bản thân về cuộc sống.
- Sử dụng các biện pháp tu từ phù hợp để tạo nên
những liên tưởng độc đáo, thú vị.
- Gieo vần, ngắt nhịp một cách hợp lý để làm tăng
giá trị biểu đạt của ngôn từ.

1. Bài thơ được viết theo thể thơ nào?

II Hướng dẫn phân tích kiểu văn bản
Thế giới năm qua
Thế giới năm qua bao tai ương
Chiến tranh khủng bố khắp muôn phương
Thiên tai, dịch bệnh liên miên mãi
Tang tóc đau thương nối tiếp nhau
Chúng ta hãy cùng đoàn kết lại
Tay nắm tay nhau chống chiến tranh
Tình thương, chia sẻ là sức mạnh
Bao nhiêu thảm hoạ cũng tan nhanh.
(Lương Ngọc Tuấn)

2. Để miêu tả được bức tranh sống động
của thế giới trong một năm qua, tác giả
đã dùng những hình ảnh và các biện
pháp nghệ thuật nào?
3. Vì sao khi sáng tác thơ, văn, cần sử
dụng biện pháp nhân hóa, so sánh để
miêu tả sự vật, hiện tượng?
Lớp thảo luận nhóm và trả
4. Làm thơ không phải là chỉ miêu tả sự
lời những câu hỏi trong
vật, hiện
tượng
còn1 phải thể hiện
phiếu
học mà
tập số
cảm xúc mới lạ, thú vị về cuộc sống. Bài
thơ đã đáp ứng được yêu cầu này hay
chưa? Vì sao?
5. Trong bài thơ này, tác giả đã sử dụng
những loại vần nào?
6. Từ cách viết của tác giả trong bài thơ
trên, em học được điều gì về cách làm
một bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ?

II Hướng dẫn phân tích kiểu văn bản
Thế giới năm qua
Thế giới năm qua bao tai ương
Chiến tranh khủng bố khắp muôn phương
Thiên tai, dịch bệnh liên miên mãi
Tang tóc đau thương nối tiếp nhau
Chúng ta hãy cùng đoàn kết lại
Tay nắm tay nhau chống chiến tranh
Tình thương, chia sẻ là sức mạnh
Bao nhiêu thảm hoạ cũng tan nhanh.
(Lương Ngọc Tuấn)

1. Về đặc điểm thể loại
 Về số tiếng: Mỗi câu thơ có 7 tiếng => thơ 7 chữ.
 Bài thơ có 2 khổ thơ, mỗi khổ thơ gồm 4 dòng.
 Nhịp thơ: 4/3; 2/2/3.
 Vần liền: ương – phương; tranh – mạnh – nhanh
 Vần cách: mãi – lại
Þ Sử dụng vần nhịp một cách hợp lý làm tăng
giá trị biểu đạt của ngôn từ.
Theo em
1. Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
2. Trong bài thơ này, tác giả đã sử dụng
những loại vần nào?

II Hướng dẫn phân tích kiểu văn bản
Thế giới năm qua
Thế giới năm qua bao tai ương
Chiến tranh khủng bố khắp muôn phương
Thiên tai, dịch bệnh liên miên mãi
Tang tóc đau thương nối tiếp nhau
Chúng ta hãy cùng đoàn kết lại
Tay nắm tay nhau chống chiến tranh
Tình thương, chia sẻ là sức mạnh
Bao nhiêu thảm hoạ cũng tan nhanh.
(Lương Ngọc Tuấn)

2. Về nghệ thuật
 Hình ảnh: chiến tranh, khủng bố, thiên tai, dịch
bệnh, tang tóc, đoàn kết, nắm tay, tình thương, chia
sẻ, …
=> hình ảnh gợi cảm, sinh động, thể hiện sự liên tưởng
bất ngờ thú vị.
 Biện pháp nghệ thuật: từ láy, so sánh, ẩn dụ
=> thể hiện sự sống động của thiên nhiên.

Theo em, để miêu tả được bức tranh sống động của
thế giới trong một năm qua, tác giả đã dùng những
hình ảnh và các biện pháp nghệ thuật nào?

II Hướng dẫn phân tích kiểu văn bản
Thế giới năm qua
Thế giới năm qua bao tai ương
Chiến tranh khủng bố khắp muôn phương
Thiên tai, dịch bệnh liên miên mãi
Tang tóc đau thương nối tiếp nhau
Chúng ta hãy cùng đoàn kết lại
Tay nắm tay nhau chống chiến tranh
Tình thương, chia sẻ là sức mạnh
Bao nhiêu thảm hoạ cũng tan nhanh.
(Lương Ngọc Tuấn)

3. Về nội dung
 Bài thơ thể hiện cảm xúc của tác giả trước
những biến cố mà thế giới phải gánh chịu và
cách mà chúng ta vượt qua nó.

Làm thơ không phải là chỉ miêu tả sự vật, hiện
tượng mà còn phải thể hiện cảm xúc mới lạ, thú vị
về cuộc sống. Bài thơ đã đáp ứng được yêu cầu
này hay chưa? Vì sao?

III Hướng dẫn quy trình viết
Đề bài: Làm một bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ thể hiện cảm xúc
của em về một sự vật hoặc hiện tượng nào đó trong cuộc sống.

Bước 1: Trước khi viết
+ Đối tượng: người đọc là những người quan tâm đến thơ ca.
Đặc biệt là những bài thơ về cuộc sống
+ Mục đích: chia sẻ cảm xúc của mình về một sự vật, hiện tượng
hoặc cuộc sống với người đọc.
+ Đề tài: là một bài thơ 6 chữ hoặc 7 chữ thể hiện cảm xúc của em
về một sự vật, hiện tượng của cuộc sống.

Theo em
+ Bài thơ này được viết nhằm mục đích gì?
+ Người đọc bài thơ của em có thể là ai?
+ Em định viết về đề tài gì?

III Hướng dẫn quy trình viết
Đề bài: Làm một bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ thể hiện cảm xúc
của em về một sự vật hoặc hiện tượng nào đó trong cuộc sống.

Bước 2: Tìm ý tưởng cho bài thơ
Theo em
1. Sự việc, hiện tượng để lại cho em nhiều cảm xúc là
gì ?
2. Hình ảnh, từ ngữ giúp em liên tưởng đến chủ đề là ..
3. Tôi viết điều này để…

III Hướng dẫn quy trình viết
Đề bài: Làm một bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ thể hiện cảm xúc
của em về một sự vật hoặc hiện tượng nào đó trong cuộc sống.

Bước 3: Làm thơ

- Chọn những từ ngữ gợi tả âm thanh, mùi vị, màu sắc, hình ảnh của sự vật, hiện
tượng để thể hiện rõ nhất, chính xác nhất cảm xúc, ý tưởng của em.
- Dùng các biện pháp tu từ để tăng hiệu quả biểu đạt của bài thơ.
- Thay thế những từ ngữ đã viết bằng những từ ngữ khác có vần giống hoặc gần
nhau để gieo vần cho bài thơ.
- Lựa chọn từ ngữ, dấu câu để tạo sự ngắt nhịp linh hoạt đảm bảo thể hiện hiệu
quả ý tưởng của em.
- Đọc diễn cảm các câu thơ đã viết, lắng nghe xem giọng điệu có phù hợp với cảm
xúc mà em muốn thể hiện hay không.

III Hướng dẫn quy trình viết
Đề bài: Làm một bài thơ sáu chữ hoặc bảy chữ thể hiện cảm xúc
của em về một sự vật hoặc hiện tượng nào đó trong cuộc sống.

Bước 4 : Chỉnh sửa và chia sẻ

- Sau khi kiểm tra xong, tiếp tục điều chỉnh bài
thơ.
- Chia sẻ bài thơ với người thân trong gia đình,
với bạn bè …

IV

Thực hành làm thơ

HS lựa chọn một trong hai nhiệm vụ sau
và hoàn thành:
(1) Sửa bài thơ cho hoàn chỉnh và công
bố.
(2) Chọn một đề tài khác để viết bài thơ
mới và công bố.

Chúc các em
học tốt!