Mục lục
Con Lươn Và Con Cá Rô
Con Công Và Con Quạ
Con Giun Khôn Ngoan
Voi Ngựa Đua Nhau
Con Gián Và Con Nhện
Con Cóc Là Cậu Ông Trời
Con Gà, Con Lợn Và Con Chó
Già Cú Và Hoẵng
Thỏ Bị Sên Cho Một Bài Học
Diều Với Gà
Thỏ Khôn Ngoan
Rùa Chơi Với Hạc
Vàng Anh
Cuốc Kêu Trăng
Tapó Đuổi Cọp
Cá Sấu, Quạ Và Ông Bà Lão Chở Củi
Sáo, Quạ, Ếch, Ruồi Giết Voi Ù Hung Ác
Tình Vợ Chồng, Nghĩa Anh Em
Quạ Bắc Cầu
Con Chó Vàng Và Con Chó Đen
Mọt Và Tò Vò
Chèo Bẻo Và Ác Là
Trâu Cày, Trâu Cột
Trâu Béo, Trâu Gầy
Tại Sao Con Trâu Không Biết Nói
Gà, Vịt Và Chim Khách
Thằn Lằn Với Rết
Thỏ Nổi Tiếng Quan Tòa
Mượn Thóc Giống
Thỏ Dùng Mưu Thoát Cá Sấu Trả Thù
Chú Thỏ Tinh Khôn
Người Đi Cày Và Con Cọp
Tu Hú Và Quạ
Con Bồ Câu Và Con Sáo
Châu Chấu Kiện Voi
Lý Trưởng Khướu
Rùa Đội Bia
Con Rắn Và Người Nuôi Rắn
Con Cò Trắng
Chó Ba Cẳng
Cốc Và Cá
Hai Vợ Chồng Con Chiền Chiện Và Ông Sư
Cá Chép Hóa Rồng

Con Rắn Và Con Hổ
Tắc Kè Và Nòng Nọc
Con Nhện Báo Tin
Con Nhện Và Con Ruồi
Voi, Cọp Thi Tài
Châu Chấu Đá Voi
Thỏ Và Lão Mtao Bụng To
Thỏ Đánh Lừa Cá Sấu
Thỏ Và Y Rít
Thỏ, Y Rít Và Các Con Vật
Thỏ Và Hai Người Lái Trâu
Thỏ, Trâu Và Heo Rừng
Con Thỏ, Con Chó Và Con Mèo
Con Cua Và Con Cáy
Tu Hú Và Chim Sẻ
Mèo Mắc Lừa Chuột
Diều Với Cắt Và Quạ
Diều, Quạ Tranh Nhau
Chuyện Bó Đũa
Ếch Ngồi Đáy Giếng
Hai Con Dê
Con Chó Chết Đuối
Chôn Vàng
Người Đi Đường Và Con Chó
Chào Mào Ăn Trộm Đào
Chào Mào Và Cú
Con Chanh Chanh Và Con Chả Chả
Khướu Dạy Học
Rùa Dạy Khôn
Chó Rừng Và Cọp
Con Chó Và Mặt Trăng
Cò Và Bồ Câu
Trời Chia Của
Chim Chìa Vôi
Ốc Lo Cho Cốc
Cô Mèo, Cháu Cọp
Kiến Mọc Cánh
Cóc Đi Thi
Cóc Bôi Vôi
Con Cóc Và Con Chuột
Ky Cóp Cho Cọp Nó Ăn
Thầy Giáo Thỏ
Thả Mồi Bắt Bóng
Người Bắt Ngao Và Con Vích
Đẽo Cày Giữa Đường
Thầy Bói Xem Voi
Mèo Lại Hoàn Mèo
Kiến Với Cá

Bướm Và Sâu
Dê, Cáo Và Hổ
Thỏ Và Dê Kết Bạn
Chuyện Hổ Và Ngựa
Khèo Và Hổ
Chẽo Cờ Và Vẹt
Tranh Bay Trước, Sau
Con Le Và Con Vịt
Con Cốc Và Con Én
Con Chó Có Nghĩa
Con Trâu Ghen Với Con Chó
Đệ Nhất Công Thần
Vịt Đi Xin Chân
Con Cuốc Và Con Quạ
Gà Mái Gáy
Gà Mái Với Gà Con
Tôm Cá Kết Bạn
Trê Cóc
Cọp, Hươu, Dím Và Sư Tử
Rùa Và Cọp
Thỏ Thông Minh
Mèo Ăn Chay
Con Vờ Và Con Đom Đóm
Giết Chó Dạy Chồng
Người Bán Mũ Và Đàn Khỉ
Chim Khách Và Quạ
Cáo Và Cò
Khi Chúa Sơn Lâm Ngọa Bệnh
Hai Con Cò Và Con Rùa
Người Học Trò Và Con Hổ
Gián Và Nhện
Con Chồn Ranh Mãnh
Tấc Đất Tấc Vàng
Cháy Nhà
Chú Ngựa Non Và Con Ngựa Già
Gan Cóc Tía
Chồn Hơn Cọp
Đàn Trâu Và Con Cọp
Hai Đứa Bé Và Quả Bứa
Ông Vua Nuôi Khỉ
Cậu Bé Và Con Chim
Con Chèo Bẻo
Tại Sao Dơi Ăn Muỗi
Con Thỏ Và Con Chó
Lừa Thi Tài Với Ngựa
Tu Hú Gọi Cô
Cạc Cạc Kẹc Kẹc
Lý Trưởng Diều Hâu

Con Dơi
Trâu Nhà Và Trâu Rừng
Con Voi Với Con Trâu
Chuột Và Mèo
Thằn Lằn Mồng Năm
Thằn Lằn Trộm Chân
Công Và Gà
Con Công Và Làng Chim
Cóc Thi Tài Với Voi
Thuồng Luồng Tị Với Rùa

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Con Lươn Và Con Cá Rô
Xưa con Lươn và con Cá Rô là một đôi bạn thân, thường năng đi lại với
nhau. Một hôm, Rô đi kiếm ăn, qua chỗ Lươn ở, thấy Lươn đương nằm chơi
trong lờ.
Rô hỏi rằng:
- Bác thư thả nằm chơi đấy ư?
Lươn nói:
- Tôi mới dựng được một cái nhà nghỉ mát. Mời bác hãy ghé vào chơi.
Rô sợ không vào.
Lươn rằng:
Nhà tôi gió mát trăng trong
Thềm cao, sân rộng, sổ song bốn bề.
Xin bác đừng chê!
Cá Rô vẫn rụt rè đứng ở ngoài trông vào.
Lươn lại rằng:

Nhà tôi cao rộng bốn bề
Bác vào nhà nghỉ không hề can chi.
Xin chớ ngại gì!
Rô bây giờ bùi tai, chui vào trong lờ.
Một chốc Lươn vươn mình chui ra, rủ Rô cùng mau mau ra để cùng ngao
du sông bể. Nhưng Rô đã mắc lờ, không làm thế nào ra được nữa.
Lươn bảo rằng:
Mình em như cá vào lờ,
Khi vào thì dễ, bây giờ khó ra.
Xin cố chui qua!
Nghe thấy Lươn hát, Rô nằm trong lờ, Rô khóc mãi thế nào đến hai mắt
đỏ ngầu lên.
Lươn thấy Rô khóc, Lươn bật phì cười. Rô càng khóc bao nhiêu, thì Lươn
càng cười bấy nhiêu, cười mãi thế nào đến hai mắt híp lại.
Bởi thế mà từ đấy mắt Rô lúc nào cũng đỏ ngầu mà mắt Lươn bao giờ
cũng ti hí.

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Con Công Và Con Quạ
Xưa con Công và con Quạ, hai con làm bạn với nhau thân lắm, vì hai con
cùng xấu cả.
Một hôm hai con ngồi nói chuyện với nhau.
Quạ bảo Công rằng:
- Ta thử xem các giống chim trên rừng, trên núi, giống nào cũng đẹp. Này
như: con Phượng hoàng, cái mình nó quý giá biết bao, đến nỗi người ta
thường khen: "Một cái lông con Phượng hoàng bằng cả một làng chim
Chích". Lại như con Hạc, cái hình, cái dạng, cái chân, cái tóc nó thanh tao
biết thế nào, để cho người ta phải nói: "Hạc đứng chầu Vua, nghìn năm tóc
bạc, tuổi rùa càng xinh". Còn như anh em ta đây! Than ôi! Thân hình thật
không còn giống nào xấu bằng nữa!
Công nói:
- Phận xấu đành vậy, chớ biết làm sao bây giờ!
Quạ nghĩ một lúc rồi bàn rằng:
- Xấu mà làm ra đẹp, cũng được chớ gì! Bây giờ hai đứa ta thử tô điểm vẽ
vời lẫn nhau xem có đẹp hơn hay không?
Công bằng lòng.

Quạ bèn tô điểm, vẽ vời cho Công trước. Quả nhiên cái mình, cái đuôi
Công lóng lánh thành có bao nhiêu màu sắc đẹp, đẹp hơn những giống chim
khác nhiều.
Đến lượt Công đang ngồi tô điểm vẽ vời cho Quạ, thì chợt nghe tiếng ríu
rít biết bao nhiêu chim con ở phía đông bay lại.
Quạ liền hỏi:
- Chúng mày đi đâu mà kéo đàn, kéo lũ như thế?
Đàn chim nói:
- Chúng tôi nghe đồn ở dưới phương Nam có nơi nhiều gạo, nhiều gà, lại
có cả mấy cái thây ma nữa. Chúng rủ nhau đi kiếm ăn đây. Anh làm gì đấy?...
Hay ta đi một thể.
Quạ nghe nói, trong lòng háo hức, muốn đi theo đàn chim kia ngay lập
tức. Quạ nói với Công rằng:
- Bây giờ mà tôi ngồi đợi để anh tô điểm vẽ vời cho đẹp, thì chưa biết đến
bao giờ mới xong. Thôi, hay sẵn cả đĩa mực đây, anh cứ cầm thế mà đổ lên
mình tôi để tôi đi theo bọn kia, kẻo lỡ mất dịp may kiếm ăn tốt.
Công thấy Quạ bảo thế, chiều ý làm theo, cầm cả đĩa mực dốc vào mình
quạ. Thành bao nhiêu lông, cánh Quạ toàn một màu đen như mực.
Quạ bay đi kiếm ăn không còn nghĩ gì đến xấu với đẹp nữa. Nhưng đến
lúc gà, gạo, thây ma phè phỡn, trở về thấy con Cò trắng muốt bay qua, nó
trông nó cười, Quạ ngắm lại mình đen thủi đen thui gớm chết thì lấy làm
thẹn, vội bay lẩn đi nơi khác.
Thành từ đó hễ thấy Cò đâu, thì Quạ cứ kêu: "Quạ xấu hổ! Quạ xấu hổ!".

Nên chi mới có câu hát rằng:
Quạ đã biết mình là Quạ đen
Quạ đâu còn dám mon men tới Cò.

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Con Giun Khôn Ngoan
Xưa có một người bắt một con Giun nhỏ làm mồi để câu Cá.
Khi bị chìm xuống nước, con Giun thấy một con Cá muốn đến đớp, mới
bảo Cá rằng:
- Tôi với anh cùng là một loài ở một đất nước với nhau. Nay người nó bắt
tôi làm mồi để nhử anh. Phỏng anh ăn thịt tôi, tôi chết, mà anh móc vào lưỡi
câu, thì anh có sống được chăng?
Cá nghe nói không ăn giun, bỏ đi nơi khác.
Người kia ngồi câu mãi không thấy được con Cá nào, nghĩ bụng con Giun
ấy không làm mồi được, bèn lấy ra quăng đi mà kiếm mồi khác.
Thành con Giun khỏi chết.
Bởi chuyện này sau ta mới có câu hát rằng:
Khôn ngoan ai được như Giun
Cá khôn mắc mẹo, người khôn mắc lừa!

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Voi Ngựa Đua Nhau
Xưa con Ngựa thấy con Voi chậm chạp có ý khinh lờn. Ngựa đòi thi tài
với Voi xem ai chạy giỏi.
Lúc thì chạy đường thẳng, thì Voi chạy không kém gì ngựa mấy, nhưng
lúc thi chạy đường quanh, thì Ngựa chạy nhanh hơn Voi nhiều.
Voi thua, Ngựa lên mặt.
Hôm sau, Voi thách Ngựa chạy thi đường quanh, nhưng phải chạy sang
tận hòn núi xa xa đằng trước mặt. Ngựa cho không vào đâu, chắc ăn đứt Voi
cả mười phần. Nhưng chạy được một chốc, thấy có con sông, dòng nước
chắn ngang, Ngựa đứng dừng lại chưa biết nghĩ thế nào, thì đã thấy Voi chạy
tới nơi, Voi lội xuống sông mà sang được núi bên kia. Ngựa đành phải chịu
thua, và từ đấy không dám khinh Voi nữa.
Bởi vậy mà người ta mới có câu thường hát rằng:
Ngựa lau chau, Ngựa đến bên giang
Voi đủng đỉnh, Voi sang qua đò.

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Con Gián Và Con Nhện
Xưa có một con Gián và con Nhện làm bạn chơi với nhau chí thân.
Một hôm con Nhện phàn nàn với con Gián rằng:
- Tôi ghét người chủ nhà này lắm. Tôi chẳng làm hại gì nó, mà hễ nó thấy
cái mạng tôi chăng chỗ nào, là nó cứ ra công phá hoại. Cho nên tôi mới có
câu nguyền rủa rằng:
Ta mong cho chủ tan hoang
Để ta mắc võng nghênh ngang cả nhà.
- Tôi thì tôi yêu chủ nhà này lắm. Tôi chẳng làm hại gì họ, mà họ cũng
chẳng làm hại gì tôi. Dầu mỡ trong nhà tôi ăn uống tha hồ phong lưu, mà
chẳng ai phiền đến tôi cả... Cho nên tôi thường có câu chúa nguyện rằng:
Ta mong cho chủ ta giàu,
Để ta ăn mỡ, ăn dầu no say.
Nhện nghe nói lấy làm giận lắm.
*
Hôm khác, Gián, Nhện gặp nhau chuyện trò lúc lâu, Nhện hỏi đế Gián

rằng:
- Thế nào, độ này dầu mỡ no say thích chứ? Tôi tưởng cái thân anh cũng
khổ, chỉ rong chơi rồi nhờ vào nhà chủ mà ăn uống, chớ có tài nghệ gì?
Gián đáp lại:
- Thì tôi vẫn biết, tôi không có tài nghệ gì cả. Còn như anh, anh thật có tài
nghệ, có khôn ngoan anh cứ nạo ruột anh ra mà xe tơ và chăng cái mạng tinh
khéo còn ai bằng. Cái mạng này bị phá, anh chăng ngay luôn được cái mạng
khác! Chỉ hiềm rằng nhà chủ họ không biết công khó nhọc cho anh, họ lại cứ
phá anh luôn, làm cho anh lắm lúc không còn chỗ mà ở, không còn miếng mà
ăn. Chẳng trách anh cầu cho cửa nhà họ tan hoang là phải. Nhưng khốn tôi
chẳng thấy họ tan hoang tí nào, tôi chỉ thấy càng ngày, họ lại càng giàu sang
như câu tôi chúc vậy. Mà cái trò họ lịch sự hơn bao nhiêu, thì họ lại phá công
nghiệp của anh hơn bấy nhiêu.
Nhện nghe Gián nói, lại càng tức giận Gián hơn trước nhiều!
*
Cách đó ít lâu, nhà chủ giàu sang lịch sự, mua được một con Khướu nuôi
để nó hót chơi. Phải tính con Khướu thích ăn Gián, mà chủ cứ sai đầy tớ quơ
mạng Nhện xong, lại đi bắt Gián làm đồ ăn cho Khướu.
Khi đó, cả họ nhà Gián bị bắt gần hết, chỉ còn con Gián kia cứ phải lẩn lút
chúi ở dưới hang dưới cống không dám nho nhoe lên trên mặt đất hay mò
mẫm ở nơi gậm chạn, đáy nồi nữa.
Một hôm, Nhện bắt gặp Gián đang tìm đường trốn tránh, Nhện liền giữ lại
hỏi:
- Ấy kìa chào bác! Thế nào, độ này bác xem cái thân Gián bác đã khốn

khổ hơn cái thân Nhện của tôi đây chưa? Tôi tuy bị nhà chủ nó phá cái mạng,
nhưng không bị nó tìm mà giết chết bao giờ, nhất là chết ở trong miệng của
một giống chỉ có nghề tài hót mà thôi. Bác chúc nó cho nhiều nữa vào, bác
cũng được cái tài nghệ chúc đấy!...
Nghe nói xấu hổ, Gián tụt ngay xuống miệng cống, không còn nói năng gì
được nữa.
Thành thử bây giờ Gián Nhện giận nhau, tuyệt giao hẳn và coi nhau như
hằn thù vậy.

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Con Cóc Là Cậu Ông Trời
Xưa, phải một năm Trời làm hạn hán đã năm sáu tháng không có một giọt
mưa, bao nhiêu đầm, vũng, ao, chuôm đều cạn sạch. Không có nước, các loài
vật cũng nhao nhao như muốn làm loạn vậy.
Có một con Cóc ở trong hang sâu, nghĩ mình ngắn cổ kêu chẳng thấu
Trời, nhưng nước không có uống Cóc lấy làm tức mình, giận thân, bỏ hang
định lên tận Trời kêu cho Trời biết mới nghe.
Đi được một đoạn, Cóc gặp một con Ong vẽ, nó hỏi đi đâu.
Cóc bảo:
- Trời làm hết nước uống. Tao đi kêu Trời đây.
Ong vẽ nói:
- Như loài chúng tôi chỉ sống về hoa, về tổ. Bấy lâu Trời nắng, đi hái hoa,
thì hoa chẳng nở, muốn về tổ, thì nước không có. Có phải anh đi kêu Trời, thì
anh cho tôi đi theo với.
Cóc bằng lòng. Cóc cùng với Ong vẽ cùng đi.
Đi được một đoạn, hai con gặp một con gà, nó hỏi:
- Hai anh đi đâu?

Cóc, Ong đáp:
- Trời làm đại hạn. Chúng tao đi kêu Trời đây.
Gà nói:
- Như loài chúng tôi chỉ sống về bông lúa, hạt ngô, mà Trời nắng dữ mất
mùa mất màng, muốn ăn không có, khát nước khô cổ cũng chẳng tìm ra. Có
phải hai anh kêu Trời, thì hai anh cho tôi đi theo với.
Cóc bằng lòng. Cóc cùng với Ong, Gà cùng đi.
Lại đi một đoạn, ba con gặp một con Cọp, nó hỏi đi đâu.
Ba con đáp:
- Trời làm tiêu khổ. Chúng tao đi kêu Trời đây.
Cọp nói:
- Được đấy! Để tao cùng đi với chúng mày. Trời nắng lâu hay mưa dầm,
tao chẳng quản ngại gì. Nhưng tao thấy chúng mày khao khát khốn khổ về
nước, tao cũng thương, để tao đi với cho thêm bè, thêm cánh.
*
Một đàn bốn con (1), đi mãi bao lâu mới đến cửa nhà Trời.
----(1) Có truyện cho là Cóc đi với Ong vẽ, với Gà và Diều Hâu chớ không
phải với Cọp.
Cóc dặn ba con kia rằng:

- Các anh hãy cứ đợi ngoài này để một mình tôi vào trước. Bao giờ tôi kêu
anh nào vào thì anh ấy hãy vào, tôi không kêu thì thôi.
Rồi Cóc liền nhảy vào.
Cóc thấy Trời đang ngồi đánh tổ tôm với mấy ông Tiên. Cóc thị võ,
giương oai, trợn to hai mắt, phùng to hai má, nhảy ngay vào giữa đĩa ngọc
ngồi chồm hổm.
Trời thấy vậy giận lắm, thét lên rằng:
- Mi lên đây làm gì mà hỗn láo nhường này?
Cóc chẳng nói chẳng rằng, lại giương mắt lên to thêm.
Trời liền cho gọi lính ra đánh Cóc. Cóc không hề sợ, ra lệnh cho Ong vẽ.
Ong vẽ bay vào cắn, bao nhiêu quân lính đau đớn chạy tán loạn cả. Trời càng
giận, truyền cho Thần Sấm, Thần Sét ra đánh Cóc. Cóc ra lệnh cho Gà. Gà
vào mổ; Sấm Sét hoảng hồn chạy ráo.
Trời càng giận, truyền cho Thần Thiên cẩu ra đánh Cóc. Cóc vẫn chẳng sợ
gì, ra lệnh cho Cọp. Cọp vào Cọp cắn, Thiên cẩu chạy chí chết...
Trời thấy thế thua không làm gì nổi Cóc, phải chịu phép nó và đấu dịu với
nói rằng:
- Thưa cậu! Thế cậu muốn gì, cậu bảo cho biết.
Cóc nói:
- Tôi lên đây chẳng có việc gì. Tôi chỉ muốn hỏi đã lâu Trời không mưa,
để cho mọi loài dưới hạ giới phải chịu khô khan khổ sở vì không có nước?
Trời bèn gọi Vũ Súy (2)ra hỏi và trách Vũ Súy rằng:

----(2) Thần làm mưa.
- Chú giữ việc làm mưa, mà sao chú không chăm chút để cho muôn vật
dưới hạ giới nó khốn khổ, nó dám lên đây làm huyên náo như thế này!
Vũ Súy quỳ tâu:
- Việc là việc chung cả thiên hạ, không riêng chi một phương nào. Thiên
hạ bao la rộng rãi, mà chúng tôi chỉ có một mình lo không xuể, tất cũng có
chỗ sót, xin Trời thẩm xét cho.
Cóc nghe tâu gắt lên rằng:
- Thôi, tôi không biết đâu cả. Trời đã chịu phép tôi, thì từ nay hễ khi nào
tôi kêu, tôi nghiến răng, thì phải mưa ngay xuống, kẻo tôi lại lên đây làm loạn
chớ chẳng tha.
Trời bảo:
- Vâng, thôi mời cậu cứ về. Từ giờ tôi xin làm theo lời cậu không hề dám
sai.
Bấy giờ Cóc mới chịu nhảy ra, rủ cả Ong vẽ, Gà và Cọp cùng về.
Ngay hôm ấy, trời mưa.
Bởi sự tích này mới thành có những câu về con Cóc rằng:
- Có cóc khô gì đâu?
- Cóc sợ gì ai!

- Con Cóc là cậu ông Trời.
- Cóc nghiến răng, chuyển động bốn phương trời.

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Con Gà, Con Lợn Và Con Chó
Xưa có một nhà thật giàu có, ruộng nhiều, trâu bò lắm.
Phải một hôm đến hơn mười con vừa trâu vừa bò lạc đi đâu mất cả. Sau
nhờ bà con láng giềng lùng đi tìm mãi mới lại thấy đủ.
Cảm cái ơn to ấy, hai vợ chồng bàn nhau rằng:
- Của ta đã mất lại tìm thấy là nhờ lòng tử tế của bà con xóm giềng cả.
Vậy giờ ta phải thịt một con Gà, một con Lợn và một con Chó, rồi mời những
ai đã giúp ta đến cơm rượu cho thật no say.
Hai vợ chồng bàn xong đi ngủ. Đêm nằm thấy ông tổ hiện lên báo mộng
rằng:
- Tao nghe chúng mày định một bữa mai giết hại những ba con vật. Tao
sợ chúng mày làm điều thất đức. Vậy chúng mày mà giết chúng nó, thì phải
hóa kiếp cho chúng nó, rồi trong nhà mới yên lành được.
Vợ chồng nghe nói, kêu với ông tổ rằng:
- Chúng con dương gian mắt thịt, không biết làm cái gì để hóa kiếp cho
chúng nó. Xin cụ dạy cho...
Ông tổ bảo rằng:

- Hễ khi làm thịt gà thì phải hái lá chanh, khi làm thịt lợn thì phải thái củ
hành, khi làm thịt chó thì phải giã củ riềng, mà cho thêm vào, thì hồn các con
vật ấy mới hóa được.
Hai vợ chồng vâng vâng dạ dạ.
Mà khi ông tổ nói, con Gà, con Lợn, con Chó, ba con đều nghe thấy tiếng,
biết mình không sao tránh khỏi chết, cũng đành vậy. Nhưng ba con chỉ sợ chủ
nhà quên điều ông tổ dặn các thứ phải gia thêm vào thịt cho mau hóa kiếp,
nên mới sáng tinh sương, ba con đều ùa nhau kêu ầm lên:
Gà thì: Cục tác lá chanh.
Lợn thì ủn ỉn: Mua hành cho tôi.
Chó thì khóc đứng khóc ngồi: Mẹ ơi, mẹ hỡi, mua tôi đồng riềng.
Vì chuyện này mà từ đó ta ăn gà, phải có lá chanh, ăn lợn phải có hành, ăn
chó phải có riềng thì ăn mới ngon mà cũng tức là để chóng hóa kiếp cho ba
con vật rất có ích cho ta vậy.

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Già Cú Và Hoẵng
Một buổi chiều, Hoẵng thung dung đi kiếm ăn. Nó leo đèo lội suối tới bãi
hoang nọ đợi lặt quả cóc (1). Nhưng không có gió to, quả cóc không rụng.
Hoẵng chỉ nhìn cóc trên cành mà thèm. Hoẵng cất bước chán ngán trở về.
Chợt có tiếng bảo:
----(1) Cóc: một thứ quả Hoẵng rất hay ăn.
- Chớ vội bác Hoẵng!
À! Té ra già Cú gọi, Hoẵng liền hỏi:
- Bác gọi tôi ư?
- Phải, bác có muốn ăn cóc không?
- Có chứ!
Cú ưỡn bụng ra, mắt lim dim ngái ngủ:
- Chà, tôi ăn no quá, không muốn cất bước nữa. Giá bác đến sớm tôi đã
cho vài quả.
Kỳ thực nó chẳng muốn cho anh chàng Hoẵng này đến ăn tranh phần. Nó

muốn cả quả trên cây, cả quả dưới đất, nên tìm cách đuổi khéo anh Hoẵng.
Làm ra vẻ thân mật. Cú nói:
- Bác hãy đi kiếm ăn nơi khác. Sáng mai bác lại dậy sớm, tôi sẽ rung cành
cho cóc rụng. Đến từ lúc tôi kêu "Kết cóc! Kết cóc!" (2)
----(2) Kết cóc: nhặt cóc.
Hoẵng cảm ơn Cú rồi ra đi, mừng thầm ngày mai được bữa no.
Bóng tối chứa chan, sương sớm còn lạnh vô cùng, mọi vật còn ngủ say cả.
Cú đã cất tiếng "Kết cóc! Kết cóc !" liền một thôi.
Hoẵng sực tỉnh, vội vàng ba chân bốn cẳng chạy tới. Bóng sương mờ, gió
lạnh rung cành lau cành sậy... Tiếng Cú vẫn đổ dồn. Hoẵng đã đến nơi, còn
đang ngơ ngác, thì bỗng Cú đổi giọng "hok sục! Hok sục!" (3)mà cứ kêu lên
một hồi.
----(3) Hok sục: dao đâm giáo nhọn. Những tiếng "kết cóc", "hok sục" nghe
gần như tiếng Cú kêu. Người ta gắn luôn ý nghĩa đó cho Cú.
Hoẵng tái người, cắm cổ lao mình chạy trốn. Hoẵng vấp ngã làm đổ cây
Vừng đen. Hạt Vừng vãi tung toé, bắn vào mắt Gà rừng kiếm ăn cạnh đó. Gà
bị bụi mắt, cào bới tứ tung. Chú Sóc đang ăn bị kiến đốt túi bụi. Sóc bị đốt,
kêu la ầm ĩ và cũng cắn quàng xiên, cắn đứt cả dây Bí đao quả to bằng cái bồ
rơi phịch trúng lưng trâu đang gặm cỏ. Trâu vừa đau vừa hoảng, nghếch sừng
lên chạy, chạy qua suối, chẳng may giẫm phải nàng Cua nên lưng Cua có vết
chân trâu từ đấy. Nàng Cua suýt chết bẹp, lấy làm căm lắm, chuyện này Cua
quyết lên Then kiện.

Then mở tòa xử kiện. Gọi Trâu lên, Trâu nói:
- Tại Bí đao làm tôi đau quá, giật mình tôi chạy bạt mạng.
Gọi Bí lên, Bí há miệng nức nở thưa:
- Chính Sóc đã cắn đứt đuôi tôi, nên tôi bị thương thế này.
Đến lượt Sóc nói:
- Kiến đốt tôi đau quá, tôi cắn lung tung.
Then bực mình:
- Chúng mày loạn thực! Vậy cái Kiến đâu?
Kiến lên, Then quát:
- Sao mày đốt Sóc?
- Tổ chúng tôi bị Gà phá, ức quá chúng tôi làm càn.
Gà Lại thưa:
- Tại Vừng bắn vào mắt tôi.
Vừng khai:
- Không phải tôi muốn thế. Tại Hoẵng đè dập người tôi!
Hoẵng được gọi lên. Hoẵng thong thả bước vào:
- Già Cú tai ác đánh lừa tôi. Nó gọi tôi đến nhặt cóc rồi nó hô người lấy
dao đâm. Trong lúc hoảng sợ chạy trốn, tôi vấp phải bác Vừng.

Then nói:
- À! Thế là mọi việc đều tại Cú.
Cú già bị trói dẫn tới đến phơi bộ mặt gian ác, tham lam hại bạn, nó đã
phải nhận hình phạt thích đáng. Còn các bạn rừng từ đó hiểu nhau lại sống
hòa thuận vui vẻ.
Các bạn xem mắt Cú bị đóng đanh nên mới vàng khè. Cổ bị bẻ cho nên
lúc nào cũng lệch. Cú không dám kiếm ăn ban ngày vì xấu hổ với chúng bạn.
Cầm Cường biên soạ

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Thỏ Bị Sên Cho Một Bài Học
Thỏ có tính xấu là hay chơi khăm, nhưng được cái là chỉ chơi khăm những
kẻ gian ác. Tuy nhiên, tính chơi khăm chẳng thích lắm bằng thói hợm mình,
mặc dầu Thỏ cũng ít khi hợm mình. Dù sao nó cũng là một tính xấu, nhiều
người không ưa. Trong số những người không ưa ấy, có chú Sên. Sên định
tâm bữa nào tiện dịp sẽ cho Thỏ một bài học đích đáng.
Gặp hôm Thỏ lang thang ra ao uống nước, Sên liền lại gần, hỏi:
- Nghe đồn bác Thỏ chạy nhanh nhất trong mọi loài, có phải không?
Thỏ vểnh râu đáp:
- Đúng lắm! Trong các loài bốn chân, chẳng loài nào chạy kịp ta đâu.
Nghe Thỏ huênh hoang, Sên càng bực mình. Sên nắm ngay lấy cơ hội,
thách Thỏ:
- Ấy là bác đọ với loài bốn chân, chứ nếu bác chạy với các loài khác, chưa
chắc đã được. Tôi hỏi bác, bác có dám chạy thi với tôi không đã nào?
Thỏ tự ái, hét lên:
- À! Chú Sên ranh này dám coi thường ta sao? Ta chưa nghe nói Sên chạy
nhanh hơn Thỏ bao giờ. Được, chạy thì chạy, ta phải làm cho chú biết tài ta
mới được!

Sên thủng thẳng chọc Thỏ thêm:
- Cũng chẳng cần chạy tận đâu xa, ta chỉ cần chạy quanh bờ ao một vòng
cũng đủ rõ tài nhau đấy bác Thỏ ạ.
Thỏ nhận lời thách thức của Sên.
Sên liền bảo Thỏ đợi mình sửa soạn một lát. Sên đi gọi tất cả các bạn lại,
bàn nhau:
- Bọn ta không thể chạy nhanh bằng hắn được nhưng ta có cách làm cho
hắn mở mắt ra, lần sau đừng có huênh hoang hợm mình như thế. Chúng ta
hãy chia nhau ra đứng dọc suốt bờ ao. Hắn chạy đến đâu cũng sẽ gặp một đứa
trong bọn ta, nếu hắn hỏi thì ai là người đứng trước hắn cứ việc trả lời. Như
thế, ta chẳng cần phải chạy mà Thỏ vẫn tưởng là ta chạy nhanh hơn hắn.
Cả bọn Sên liền làm theo kế đó. Chúng dàn ra thành một vòng dài khắp
dọc bờ ao. Một chú đến bên Thỏ, giục:
- Này, bác Thỏ xong chưa, ta bắt đầu chạy thi chứ?
Thỏ không biết được mưu sâu của Sên nên bắt đầu chạy. Thỏ chạy thục
mạng, có bao nhiêu sức lực đều trổ ra hết. Chốc chốc, Thỏ lại hỏi:
- Thế nào, chú Sên đâu rồi?
Một chú Sên đứng trước Thỏ đã thưa ngay:
- Có tôi đây!
Nghe tiếng Sên đáp trước mặt, tưởng Sên chạy trước mình, Thỏ lại cố sức
chạy thêm. Mệt lử người mà lần nào hỏi cũng thấy tiếng Sên ở phía trước.
Cuối cùng, mệt quá, Thỏ đành phải dừng lại nghỉ. Một chú Sên đứng trước
mặt Thỏ, mỉa:

- Bác thua rồi nhé, lúc nào tôi cũng chạy trước bác. Từ nay bác đừng
huênh hoang là mình chạy nhanh nhất nữa bác Thỏ ạ!
Thỏ thẹn đỏ mặt, vội vã rút lui.
X.T biên soạn

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Diều Với Gà
Con Gà với con Diều cùng là một loài vật có cánh với nhau, nên lúc đầu
ăn ở với nhau rất tử tế không có việc gì cả.
Nhưng sau, vì một hôm, con Gà bắt được con nhái, có hai vợ chồng con
Diều lại tranh.
Gà cậy gần nhà, vả lại số đông, gọi nhau cả đàn, cả bọn đến đánh Diều.
Con Diều trống chết trước. Diều mái một mình, không sao chống được với
Gà, cũng chết nốt.
Diều con thấy Diều cha, Diều mẹ cùng chết, đành không làm gì nổi, chỉ
giương cổ mà kêu với nhau "Eo! Eo!"
Gà thấy vậy kêu rằng: "Thục tác! Thục tác!" (1). Nhưng nỗi oan ức khó
bỏ qua, lũ Diều con rủ nhau lên kiện Gà tại nơi quan phủ Thanh Lâm là ông
Vũ Văn Công.
----(1) Thục tác: Ai làm!
Chẳng may Gà lại có họ hàng bà con với Công, gọi Công bằng ông nên
Công không bắt tội Gà, lại xử hòa cả đôi bên.
Diều phải về, nhưng căm giận lắm bảo nhau từ giờ không cậy vào ai nữa,

chỉ tự mình tìm lấy cách để trị Gà mà báo thù. Cái mối thâm thù kết mãi đời
đời kiếp kiếp, thành đến bây giờ Diều thấy Gà đâu, là cũng liệng ba bốn vòng
rồi đâm bổ xuống bắt Gà, người ta thường hay nói rằng:
Diều Diều! Quạ Quạ!
Cha mày chết đống rạ
Mẹ mày chết đống rơm
Xuống đây tao cho cục cơm
Về đâm cha, đâm mẹ mày!
Nói thế là có ý để cho Diều nhớ lại chuyện xưa đâm sợ mà không dám
xuống bắt Gà nữa.

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Thỏ Khôn Ngoan
Có một con Voi thua cuộc với Hổ, bị Hổ đòi ăn thịt, lang thang trong rừng
như kẻ mất hồn. Thỏ gặp Voi, thấy Voi buồn rười rượi, cất tiếng hỏi:
- Anh Voi ơi! Sao trông anh buồn bã thế? Anh có điều gì phiền muộn
trong lòng chăng?
Voi đáp:
- Anh Thỏ ơi! Tôi buồn quá! Hổ đòi ăn thịt tôi anh ạ. Tôi chỉ còn sống đến
sáng mai nữa thôi.
Thỏ nói:
- Tưởng chuyện gì chứ chuyện ấy thì tôi giúp anh được. Anh đừng lo.
Voi mừng rỡ nói:
- Nếu anh giúp tôi khỏi chết, tôi sẽ mang ơn anh suốt đời, anh Thỏ ạ.
Thỏ nói đầy vẻ tự tin trấn an Voi:
- Anh cứ yên lòng. Ngày mai tôi với anh đến gặp Hổ.
Hôm sau Thỏ ngồi trên lưng Voi đến nơi đã hẹn trước với Hổ. Thỏ cầm
sẵn một cái roi tre dặn Voi khi nào mình quất roi bên trái thì quay đầu sang

bên trái, khi nào mình quất roi bên phải thì quay đầu sang bên phải. Khi gần
đến chỗ Hổ hẹn với Voi, Thỏ cầm roi quất bên trái, rồi quất bên phải, miệng
la hét vẻ giận dữ và gấp gáp. Voi y theo lời Thỏ dặn hết quay đầu sang phải,
lại quay đầu sang trái, tỏ vẻ rất sợ sệt.
Hổ ngồi im trong bụi chờ, thấy Voi to lớn lại phục tùng con vật nhỏ bé rất
ngoan ngoãn thì lấy làm lạ. Hổ không biết con vật bé nhỏ ấy là con gì mà sai
khiến được Voi, trố mắt nhìn. Biết Hổ đang ngồi chờ trong bụi cây bên cạnh
nhưng Thỏ giả vờ như không biết, quát to:
- Đi nhanh lên! Tao đói lắm rồi. Con Hổ đâu? Chỉ nó cho tao, tao ăn thịt
ngay.
Nghe giọng Thỏ nói như vậy Hổ đâm hoang mang, bối rối rồi hoảng hốt
vùng chạy một mạch vào rừng không dám quay đầu ngó lại.
Thế là Voi thoát nạn.
*
Cứu được Voi, Thỏ sung sướng chạy nhảy tung tăng. Chẳng may Thỏ mắc
chân vào bẫy bị người thợ săn bắt đem về lấy cái nơm nhốt sau nhà. Trên
nơm người thợ săn lại cẩn thận lấy cục đá to đè lên, nên Thỏ không sao thoát
được. Bỗng Thỏ nghe tiếng Cá quẫy đuôi trong cái chậu nhỏ đặt gần nơm,
bèn lên tiếng hỏi:
- Các anh chị Cá ơi! Làm gì mà vui quá vậy?
Bầy Cá đáp:
- Chúng tôi bị người bủa lưới bắt được. Nay mai thì chắc chết thôi.
Thỏ ngẫm nghĩ một lát rồi bảo:

- Này! Các anh chị đừng quẫy đuôi riêng rẽ. Hãy cùng nhau quẫy đuôi
mạnh một lượt và nhảy xô lên một phía. Ráng làm thử nhiều lần may ra chậu
nghiêng đổ, các anh chị thoát thân được đấy.
Bầy Cá nghe lời Thỏ quẫy đuôi từng loạt, càng lúc càng mạnh. Quả nhiên
chậu nghiêng một bên, nước đổ ào ra đất. Bầy Cá theo đường nước, lách
xuống mương. Thỏ thấy Cá lóc gần bờ mương liền la lớn:
- Bớ người ta! Bớ người ta! Cá làm đổ chậu, thoát hết rồi kìa!
Người thợ săn nghe tiếng Thỏ la, vội chạy đến. Thấy Cá lóc xuống
mương, anh ta vội hất cục đá, xách nơm chụp lại cá. Lập tức Thỏ nhanh chân
phóng đi lẹ làng. Người thợ săn lúc bấy giờ mới sực nhớ ra là mình đã để
thoát mất Thỏ, vội vứt chiếc nơm đuổi theo. Bầy Cá, nhờ đó có đủ thời gian
để lóc hết xuống mương, thoát nạn. Thỏ cũng đã nhanh chân lủi vào rừng mất
dạng.
Theo lời kể của ông Lâm Sít
(Xã Đại Tâm, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Hậu Giang)

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Rùa Chơi Với Hạc
Xưa có một hôm, con Rùa gặp ông Bụt, mới hỏi Bụt rằng:
- Tôi đứng một hàng tứ linh với con Long, con Lân, con Phượng. Tôi
muốn làm bạn với chúng nó, nhưng con Rồng thì ở trên trời cao, không mấy
khi xuống đây; con Lân thì ở trong rừng xanh, không mấy khi ra đây; con
Phượng thì ở nơi đan huyệt, không mấy khi lại đây; vậy ông bảo tôi phải làm
bạn với con nào cho được?
Bụt đáp rằng:
- Mày là Trời cho sống lâu, chẳng con nào bì kịp, nên chẳng con nào được
làm bạn với mày. Bây giờ mày muốn có bạn, thì để tao cho làm bạn với con
Hạc, vì Hạc cũng sống lâu lắm. Tục ngữ thường nói: "Tóc Hạc tuổi Rùa".
Vậy mày kết bạn với Hạc là phải.
Bụt nói dứt lời, có một đàn Hạc vừa bay qua đó. Bụt giơ tay vẫy. Một con
Hạc sà xuống. Bụt bảo Hạc rằng:
- Mày phải làm bạn với con Rùa, kẻo để nó co ro một thân một mình tội
nghiệp.
Hạc nói:
- Tôi thì bay cao, anh Rùa thì không biết bay, tôi làm bạn với anh ấy sao

được?
Bụt bảo:
- Khi nào mày đi kiếm ăn thì thôi. Còn khi nào thư thả, thì mày xuống làm
bạn với nó, cho nó đỡ buồn.
Hạc ép phải vâng lời, nhưng trong lòng vẫn không ưng làm bạn với Rùa.
Cho nên bao giờ xuống chơi với Rùa, nó cũng leo lên lưng Rùa nó đứng.
Vì chuyện này và nhiều chuyện khác mà người ta thường lầm tưởng con
Hạc đứng trên con Rùa.

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Vàng Anh
Đời xưa, những khi làng chim hội họp, Vàng anh cậy mình là đàn anh,
khinh miệt các loài khác.
Cả làng chim lấy thế làm giận, mới làm đơn kiện lên ông Chu tước rằng:
- Loài cầm chúng tôi, con Quạ, con Cuốc thì mặc đồ đen, con Diệc, con
Cò thì mặc đồ trắng; con Bói cá, con Vẹt thì mặc đồ xanh; con Bìm bịp, con
Gà thì mặc đồ đỏ, còn sắc vàng là sắc cấm chỉ nhà vua mới được dùng, sao
Vàng anh lại dám lấy sắc ấy làm đồ mặc? Vả lại Cù cụ, Tu hú lớn hơn chúng
tôi gọi bằng cụ, là cô còn có lẽ phải. Chớ như Vàng anh, khôn ngoan đã
chẳng bằng ai, tầm vóc lại bé tỉ ti, mà dám xưng làm anh cả làng, thì thật là
ức cho chúng tôi quá...
Ông Chu tước cho đòi Vàng anh đến hầu kiện.
Vàng anh gục xuống thưa rằng:
- Chúng tôi khi xưa vốn là loài người, trời bắt hóa làm chim, mà lúc hóa,
thì chúng tôi mắc bận áo vàng, nên bây giờ không sao thay đổi được nữa. Vả
chăng mặc sắc vàng chẳng những một mình tôi, các loài Bông lau, Sẻ mía
cũng đều nhuộm sắc vàng cả.
Còn bảo sao chúng tôi cậy là anh, thì xin thưa rằng chúng tôi nào có dám
tự xưng là anh, là bác gì làng chim đâu? Số là ở nhà chúng tôi có vợ nó vẫn

quen gọi tôi là anh, thì tôi là anh với nó trong nhà tôi thôi...
Ông Chu tước nghe đôi bên kêu cãi xong, rồi xử rằng:
- Thôi vốn xưa nay mi mặc áo vàng và vợ mi quen gọi mi bằng anh, thì ta
hợp hai tiếng làm một mà đặt tên cho mi là Vàng anh, chớ không phải mi là
anh, là chú ai cả. Còn các loài chim kia cũng thôi về làm ăn đừng có kiện
tụng gì lôi thôi nữa.

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Cuốc Kêu Trăng
Xưa có người đàn bà, chồng đi lính xa, đã lâu ngày không thấy về.
Người đàn bà ấy hết lòng trông đợi, đêm rằm mười sáu nào cũng ra giữa
sân, ngửa mặt lên cung trăng mà khấn rằng:
Xin với bà Nguyệt
Nhủ lòng soi xét:
Khiến cho chồng tôi,
Cũng tròn như bà;
Đừng sợ lôi thôi
Ra chiều nguyệt hoa,
Nữa phụ lòng tôi.
Được ít lâu; có tin rằng chồng đã bỏ mạng ở nơi chiến trường.
Người đàn bà càng nghĩ càng thương chồng, bấy giờ bất cứ đêm nào cũng
ra sân, trông mặt trăng mà khóc suốt năm canh, khóc mãi đến héo cả ruột, rạc
cả người đi mà chết.
Lúc chết, hóa ra con Cuốc cuốc.

Đã làm con Cuốc, mà vẫn còn nhớ đến chồng, mùa đông, mùa hè đêm
đêm vẫn cứ trông trăng mà kêu rất thảm.
Cho nên có những câu hát con Cuốc rằng:
Con Cuốc mà kêu mùa hè
Làm thân con gái, ai dè bù cho?
Con Cuốc mà kêu mùa đông
Con Cuốc thương chồng, tiếng khóc nỉ non!

TRUYỆN NGỤ NGÔN VIỆT NAM
CHỌN LỌC
Nguyễn Cừ
www.dtv-ebook.com
Tapó Đuổi Cọp
Trên dọc các bờ suối Tây Nguyên, có giống Tapó (1)thân hình tuy bé
nhưng bụng to, cổ ngắn và giọng lại oang oang, vang khắp suối rừng. Tapó ít
khi đi xa, thường ở một chỗ. Một hôm, có con Cọp dữ ra bờ suối uống nước
gặp một chú Tapó ngồi cạnh phiến đá. Cọp tỏ vẻ khinh bỉ lên giọng dọa nạt.
----(1)Tapó: Con ễnh ương.
- Đồ bé tí xíu, cút đi! Tao giẫm một cái thì chết tươi bây giờ!
Tapó bình tĩnh trả lời:
- Tôi nhỏ nhưng chưa chắc anh đã địch nổi tôi đâu.
Cọp trợn mắt phùng má.
- À! Láo thật. Mày thì làm được cái gì, đi được đến đâu mà cũng mở mồm
đòi thi tài ...