1

Biểu ghi biên mục trước xuất bản được thực hiện bởi Thư viện KHTH TP.HCM

Tuyển tập truyện ngắn hay thế giới dành cho thiếu nhi. T.1 / Nhiều tác giả ; Trần Hoài
Dương, Nguyễn Trí Công tuyển chọn. - Tái bản lần thứ 1. - T.P. Hồ Chí Minh : Trẻ, 2008.
268tr. ; 21cm.
Nội dung : Nàng tiên cá / H. Candersen. Mây và sóng / Rabindranath Tagore. Buổi học
cuối cùng / Alphonse Daudet…
1. Truyện ngắn. 2. Truyện thiếu nhi. 3. Văn học thiếu nhi. I. Trần Hoài Dương s.t.
II. Nguyễn Trí Công s.t.
808.83 -- dc 22
T968

Nhiều tác giả
Trần Hoài Dương tuyển chọn

Nhà xuất bản Trẻ

4

Lời nói đầu
Quý vị phụ huynh và các em thiếu nhi thân mến,
Nhằm đem lại những giờ phút giải trí thoải mái và bổ ích cho bạn
đọc nhỏ tuổi, NXB Trẻ sẽ tuyển chọn những truyện ngắn đặc sắc của
các nhà văn thiếu nhi nổi tiếng trên cả nước để in thành bộ “Tuyển
tập truyện ngắn Việt Nam dành cho thiếu nhi”.
Đây là một quyển sách được các nhà văn có tâm huyết với tuổi
thơ trân trọng và tự giới thiệu rõ nét về bản thân mình. Thiết nghĩ,
đây cũng là dịp để bạn đọc nhỏ tuổi hiểu rõ hơn về các tác giả mà
mình từng đọc và yêu thích. Quyển sách tập trung nhiều thế hệ nhà
văn, có người đã nghỉ hưu, có người đang công tác, nhưng tựu trung,
đó là những nhà văn đã cống hiến cả đời mình cho thế hệ mai sau.
Và, qua việc giới thiệu các tác giả, chúng tôi muốn cung cấp cho các
em một bộ sưu tập tương đối hoàn chỉnh về các nhà văn chuyên viết
cho thiếu nhi. Từ các tác giả đó, hy vọng tạo được sự kích thích ở thế
hệ trẻ để rồi sẽ xuất hiện những cây bút tương lai tiếp tục sự nghiệp
sáng tác và tạo ra được những tác phẩm có giá trị cho nền văn học
của nước nhà. Hy vọng bộ “Tuyển tập truyện ngắn Việt Nam dành
cho thiếu nhi” sẽ được quý vị phụ huynh, các thầy cô giáo và các em
đón nhận nồng nhiệt.
Xin chân thành cảm tạ.
Nhà xuất bản TrẺ

5

6

Thùy An

Nhà văn Thùy An tên thật là Nguyễn Thị Ái,
sinh ngày 7-12-1944 tại Huế. Bà tốt nghiệp cử nhân
Đại học khoa học Sài Gòn. Hiện là cộng tác viên của các báo
Khăn Quàng Đỏ, Nhi Đồng, Thiếu Niên Tiền Phong...
Bà là hội viên Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh.
Trước năm 1975, viết cho Tủ sách Tuổi Hoa.
Từ năm 1990, viết cho Tủ sách Áo Trắng, Tủ sách
Tuổi Hồng (Nhà xuất bản Trẻ), Tủ sách Hoa Niên
(Nhà xuất bản Đồng Nai), Tủ sách Thiếu Nhi
(Nhà xuất bản Kim Đồng)...
Các tác phẩm chính đã in:
 Hoa bâng khuâng  Con đường lá me
 Như nắng xuân phai  Chân dung hạnh phúc
 Vườn cau nước dâng  Tiếng dương cầm
 Đầu bến mây đưa  Mùa hè êm ả  Một thời
áo trắng  Vùng biển lặng  Mây trên đỉnh núi
 Hoa nắng  Cung đàn tuổi thơ  Dưới mái trường
 Viên kẹo thần kỳ  Con búp bê thùy mị
 Về lại chốn thương yêu...
 Bà đã được Giải ba trong cuộc Vận động sáng tác

cho thiếu nhi năm 1999-2000 của Nhà xuất bản
Kim Đồng với tác phẩm Mây mùa hạ,
và một số giải thưởng, tặng thưởng khác.

7

Đêm thơm

T

ôi cắm bàn ủi. Ánh đèn trong nhà chợt yếu lại. Tiếng
bà nội trong phòng vọng ra:

- Đứa mô làm chi rứa?
- Cháu ủi đồ, mệ ơi!

- Mi có điên không? Giờ cao điểm mà ủi chi, lỡ đứt
cầu chì, ai sửa?
Tôi im thin thít nhưng vẫn bướng bỉnh mở tủ lấy
chiếc áo dài mới quăng ra giường, chờ bàn ủi nóng.
Thiêu thân từ ngoài vườn bay vào bám đầy bức tường
có ngọn đèn néon sáng đục, một vài con rơi lả tả xuống
tấm mền, nằm bất động. Tôi đưa tay phủi phủi, rồi trải
chiếc áo mới ra, say sưa ngắm nghía. Mình hàng đẹp
quá, mịn và mát, lung linh những đóa cúc trắng ẩn hiện
theo từng sớ dệt thật sinh động. Một làn ủi nóng lướt
8

qua, những cánh hoa như tỏa ánh hào quang làm tôi
ngây ngất. Bà nội lại la:
- Thôi Ti ơi, làm ơn nhổ bàn ủi ra, đèn lên không
muốn nổi đây này.
Chị Thảo đi may về, dẫn xe đạp vô nhà:
- Mi làm chi mà mệ la ỏm tỏi rứa?
Tôi dẹp bàn ủi, vùng vằng:
- Mệ chướng ghê. Từ sáng đến chừ mới có điện, ủi
cái áo cũng không cho.
- Để khuya rồi ủi.
- Biết khuya nhà đèn có tha cho không.
- Chi mà gấp rứa?
- Em ủi áo dài mai đi học chớ bộ.
Như chợt nhớ ra “tác phẩm” của mình, chị Thảo lăng
xăng.
- Đúng rồi đó, ủi xong bận thử tao coi nghe.
Chiếc áo này là do “công sức” của hai chị em tôi làm
ra. Hôm thi đậu vào lớp 10, tôi vừa mừng vừa lo. Mừng
là khỏi bị học hệ B, vừa tốn tiền, vừa không có bạn để
ganh đua. Còn lo thì cũng chính đáng thôi. Bởi đây là
năm đầu tiên tôi phải mặc áo dài đi học, mà tiền sắm
bộ áo dài đâu phải là ít đối với một gia đình nghèo. Tôi
cảm thấy cần phải tìm một việc làm để kiếm tiền may
áo, đỡ bớt gánh nặng cho ba mẹ. Tình cờ, chị Điệp hàng
xóm đang làm việc cho một tiệm uốn tóc biết được
tâm nguyện của tôi nên dạy tôi làm móng tay chân rồi
9

cho tôi theo phụ chị. “Thông minh vốn sẵn tính trời”,
tôi tiếp thu nghề thật chớp nhoáng. Ngày đầu tiên, tôi
kiếm được tám ngàn.
Sau gần một tháng, tôi đã đủ tiền mua một cái quần
trắng và sấp vải may áo dài hết ý. Vừa đúng lúc chị Thảo
mới học xong một khóa cắt may áo dài, tôi bèn trổ tài
năn nỉ. Chị bằng lòng với điều kiện phải bao chị một
chầu bánh bèo bà Đỏ.
- Ti, mặc áo vô thử coi!
- Chị coi rồi!
- Nhưng khi nớ chưa ủi, chưa đẹp.
- Thôi, để lên trường mặc luôn.
Tôi chạy ra vườn. Ánh trắng đầu thu như dòng sữa
ngọt ngào mơn man làm tóc rối. Gió mát hôn lên môi,
tâm hồn tôi chợt sảng khoái lạ lùng. Tôi hít sâu vào lồng
ngực mùi thơm vương vấn khắp nơi. Hương hoa đào,
hoa bưởi, hoa ngâu... và khóm lài bên hòn non bộ cũng
vừa hé nở những bông trắng nõn nà.
Tôi ngồi xuống ghế đá, đưa tay nâng niu đài lá xanh
ôm ấp nụ hoa đầu. Trong đêm, sắc lá trở nên tím thẫm
như màu mực tôi dùng để trang hoàng những tập vở
chuẩn bị bước vào năm học mới. Vậy là tôi đã bước vào
cấp 3. Hành trình cũng khá vất vả vì tôi học không giỏi
lắm. Nhà tôi nghèo, ba mẹ là công nhân viên, lương
không đủ sống, phải làm thêm những công việc ngoài
giờ, phụ vào kinh tế gia đình. Việc chị Thảo bị nghỉ học
10

từ năm lớp 9 để đi may thuê đã làm ba mẹ ân hận nên
ba mẹ bắt tôi phải cố gắng học hành cho đến nơi đến
chốn. Số điểm tôi đạt được vượt xa điểm chuẩn đã làm
tôi sung sướng và ba mẹ cũng hãnh diện theo. Ba hứa
sẽ cho tôi một món quà đặc biệt dù tôi không đòi hỏi
một sự ban thưởng nào hết. Học hành thi cử là bổn phận
của mình, phải làm tròn thôi.
Tôi đứng dậy, đi thơ thẩn khắp vườn. Không gian
tràn ngập ánh trăng. Trăng soi bàng bạc trên hàng dừa
rủ bóng, trăng dọi xuống vai tôi ngàn đốm lá lung linh.
Trăng đưa hương hoa nâng cõi lòng tôi bay bổng... Tôi
yêu mảnh vườn nhà tôi biết bao. Khoảng đất nhỏ trồng
hoa và cây ăn trái theo tuổi thơ tôi lớn lên từng ngày.
Gia đình tôi chỉ có khoảng vườn này là đáng giá. Nhiều
lúc túng thiếu quá, ba định treo bảng bán. Nhưng mẹ
cản, mẹ bảo đây là đất thừa tự của ông bà để lại, bán là
mang tội với tổ tiên. Thôi thì ăn rau, ăn mắm qua ngày,
rồi trời cũng sẽ ngó xuống. “Sông có khúc, người có
lúc”, không lẽ cứ nghèo mãi sao? Vậy là tôi vẫn được
dịp lang thang khắp vườn những lúc rảnh rỗi, làm bạn
với cây trái và hoa thơm. Thích nhất là vào những đêm
trăng như đêm nay, ngôi vườn thân yêu của tôi tỏa ánh
hào quang thơm ngát, hương hoa vương vấn tràn lan,
dìu dịu len vào hồn người cảm giác lâng lâng.
Điện trong nhà bỗng tắt phụt. Tiếng bà nội càu nhàu:
- Đã nói mà. Đứt cầu chì rồi chắc?
Tiếng chị Thảo:
11

- Chờ ba cháu về coi thử.
- Ba mẹ tụi bây đi mô mà lâu rứa?
- Ba me cháu đi giao hàng. Mệ cứ dùng cơm trước đi.
- Thôi, để mệ chờ! Thắp ngọn đèn dầu đi cháu.
Trăng như càng sáng hơn. Tôi trở về bên hòn non
bộ, ngồi xuống ngắt một nụ lài hàm tiếu, lát nữa đem
về phòng cho hoa hé nở mang hương thơm đi vào giấc
ngủ của tôi. Ngày mai, tôi sẽ gặp lại bạn bè, thầy cô,
trường lớp... tôi sẽ tung tăng trong sân ngôi trường mới,
dưới bóng phượng xanh um. Chẳng biết còn cánh hoa
đỏ dễ thương nào sót lại trên cành khi mùa hè đã qua
không nhỉ?
- Ti!
Ba đã về, đang bước lại gần tôi.
- Ba ơi, đêm nay hoa nở nhiều lắm. Thơm ơi là thơm!
Trăng đi vào đám mây. Ngôi vườn trở nên tối thui.
Ba hỏi:
- Điện cúp hồi nào vậy con?
- Vừa mới thôi ba! Bà nội bảo đứt cầu chì.
- Đâu có, suốt cả con đường bị hết mà! – Ba ngồi
xuống bên tôi – Ti à, mai trường con khai giảng phải
không?
- Dạ!
- Hay quá, ba vừa kịp có quà cho con đây!

12

Ba lấy trong túi ra một gói nhỏ:
- Đáng lý ba me phải may áo dài cho con, nhưng chưa
kịp có tiền thì con đã tự sắm cho mình được rồi. Tính
tự lập của con đã làm cho ba me rất vui. Chiều nay, me
giao được hàng nên đã cùng ba tìm mua cho con một
cái đồng hồ để đi học khỏi bị trễ nải. Con cầm lấy đi!
Tôi cảm động nép vào ngực ba:
- Ba me hy sinh cho con nhiều quá!
Ba vuốt tóc tôi:
- Đó là bổn phận của ba me. Dù cực khổ cách mấy,
ba me vẫn sẵn sàng vượt qua, miễn sao con chăm chỉ
học hành.
- Con hứa sẽ không phụ lòng ba me!
Gió mát rượi. Tôi ngước lên cao. Đám mây mỏng
đang loãng tan vào vầng hào quang rạng rỡ, cho dòng
sữa trắng ngần rót xuống trần gian.
Ba hát nho nhỏ: “Đêm thơm như một dòng sữa, lũ
chúng em êm đềm rủ nhau ra trước nhà. Hiu hiu, hương
từ ngàn xa, bỗng quay về, dạt dào bên hè, ngoài trời
khuya...”. Giọng ba trầm ấm. Trong một phút giây mơ
mộng, hẳn ba đã quên tất cả những nhọc nhằn bon chen
của đời sống khó khăn.
- Vườn nhà mình thật tuyệt, phải không con?
- Dạ!
- Trăng sáng quá!
- Hôm nay rằm mà ba! Ý quên, để con đi xem những
13

nụ hoa ban chiều đã nở hết chưa?
Bước chân tôi rón rén len giữa những khóm lài, sợ
làm lay động giấc mơ tiên của những cánh mỏng dịu
dàng vừa xòe nụ thả hương cho gió. Hoa trắng ngần như
màu áo dài đầu tiên tôi mặc trong đời, thanh cao và kỳ
diệu. Mong sao đêm chóng qua.
Tôi theo ba bước vào nhà. Dòng sông trăng vẫn ngọt
ngào rót sữa trên những hàng cây.

14

Nguyễn Nhật Ánh
Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh (tên khai sinh đồng thời
là bút danh), sinh ngày 7-5-1955 tại xã Bình Quế,
huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam. Hiện là phóng viên báo
Sài Gòn Giải Phóng. Ông là hội viên Hội Nhà văn
Việt Nam, hội viên Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh.
Các tác phẩm chính đã in:
 Thành phố tháng tư (in chung)  Trước vòng chung kết  Cú
phạt đền  Đầu xuân ra sông giặt áo  Truyện cổ tích dành cho
người lớn  Trò chơi lãng mạn của tình yêu
 Bàn có năm chỗ ngồi  Còn chút gì để nhớ  Thơ tình
 Bí mật của một võ sĩ  Cô gái đến từ hôm qua
 Chú bé rắc rối  Nữ sinh  Thiên thần nhỏ của tôi
 Phòng trọ ba người  Mắt biếc  Thằng quỷ nhỏ
 Hoa hồng xứ khác  Hạ đỏ  Bong bóng lên trời
 Bồ câu không đưa thư  Những chàng trai xấu tính
 Tứ tuyệt cho nàng  Lễ hội của đêm đen
 Trại hoa vàng  Út Quyên và tôi  Đi qua hoa cúc
 Buổi chiều Windows  Kính vạn hoa (Bộ truyện dài 45 tập) 
Chuyện xứ Lang Biang (Bộ truyện dài 4 tập)...
Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh đã được nhận tặng thưởng của
Hội Nhà văn Việt Nam với tác phẩm Kính vạn hoa, và một số
giải thưởng, tặng thưởng khác. Ông là một nhà văn có sức
làm việc đáng nể với khối lượng tác phẩm nhiều vào loại
nhất nhì nước ta hiện nay. Các tác phẩm của ông rất được
bạn đọc nhỏ tuổi yêu thích.

15

Mẹ đừng sợ

K

hông biết thằng Tin đào ở đâu ra một chiếc còi oai
thật oai. Chiếc còi bằng đồng, sáng chóe, lại có dây
đeo choàng qua cổ, trông hệt như còi trọng tài bóng đá.
Mỗi lần nó đưa còi lên miệng thổi “toe” một cái, ai nấy
đều giật thót người.
Mẹ tôi bảo:
- Con muốn thổi thì đi chỗ khác mà thổi! Đừng có
làm điếc cả tai như thế!
Ba nói:
- Con để yên cho nội ngủ chứ! Con cứ “toe toe” suốt
như thế thì ai mà nghỉ ngơi được!
Chị Hai cằn nhằn:
16

- Em có thôi cái trò đó đi không! Chị mà tóm được
chiếc còi chết tiệt đó, chị vứt ngay vào thùng rác cho
mà xem!
Trong nhà chỉ có tôi là không rầy Tin. Tôi gạ nó:
- Mày đưa tao thổi một cái coi nào!
Nhưng Tin là một thằng em dễ ghét. Bất chấp việc
tôi đứng về phe nó, nó chẳng động lòng mảy may trước
vẻ mặt thèm thuồng của tôi. Tôi bỏ tọt chiếc còi vào
túi quần:
- Em chả dại gì đưa còi cho anh đâu!
Tôi liếm mép:
- Tôi chỉ thổi một cái thôi mà! Thổi xong, tao trả lại
liền!
Tin vẫn lắc đầu nguầy nguậy. Thậm chí nó còn thọc
tay vào túi quần như muốn nhấn chiếc còi lún sâu vào
các lớp vải. Tôi là anh nó mà nó xem như kẻ cướp không
bằng! Thật là một thằng em chẳng ra gì!
Sau khi từ chối tôi, Tin cầm chiếc còi ra đứng trước
sân thổi “toe toe”. Nghe tiếng còi lanh lảnh và dõng
dạc vang lên, tôi tức sôi gan. Nhưng tôi chẳng làm gì
được Tin. Tin là út trong nhà, đụng vào nó như đụng
vào đồ gia bảo.
Tiếng còi của Tin chẳng mấy chốc đã khiến tụi con
nít trong hẻm bu lại. Nhìn cái cảnh nó đứng oai vệ như
một ông tướng giữa một đám nhí nhố đang trầm trồ chỉ
trỏ, tôi bắt ngứa con mắt. Tôi đứng trong cửa sổ nhìn

17

ra, ngoác mồm nói:
- Còi gì mà kêu như thùng thiếc bể!
Tin chẳng buồn đáp lại lời chê bai của tôi. Nó đưa
chiếc còi lên miệng thổi “toe” một cái, như để trả lời.
Tụi con nít xúm xít chung quanh thấy vậy liền cười rộ.
Tôi nghe máu nóng dồn lên mặt, bèn quắc mắt nhìn
bọn nhóc:
- Tụi mày cười gì! Chiếc còi gỉ đó có cho tao cũng
chả thèm!
Lần này thì Tin quay lại:
- Lêu lêu! – Vừa nói nó vừa quệt ngón tay vào hai
bên má – Mới vừa năn nỉ người ta mà bây giờ lại bảo là
không thèm!
- Xì! – Tôi bĩu môi – Khi nãy là tao nói đùa chứ bộ!
Dĩ nhiên Tin biết thừa là tôi chỉ chống chế. Vì vậy
lúc nào nó cũng khư khư giữ chiếc còi bên mình, sợ tôi
đánh thó.
Mãi đến hôm Tin về quê ăn giỗ, sau một hồi lục lọi
đồ đạc của nó, tôi mới tìm thấy chiếc còi nằm trong một
hộp giấy nhét dưới đáy cặp.
Không kềm nổi sự mừng rỡ, tôi khoái chí thổi “toe
toe” vang nhà. May mà ba mẹ tôi đi vắng. Chỉ có chị
Hai ở trong bếp. Nghe inh ỏi, chị tức tốc chạy ra, tay
dứ dứ chiếc que cời than:
- Thật khổ! Hết thằng Tin lại tới em! Em có muốn
chị gõ cho một cái vào đầu không?
18

Không kịp nghe đến câu thứ hai, tôi nhét vội chiếc
còi vào túi áo và biến ngay ra khỏi nhà. Tôi đứng trước
cổng thổi “toe toe” vài tiếng đã thấy bọn trẻ hôm trước
xô đẩy nhau chạy lại.
Chiều đó, tôi đem chiếc còi vào lớp.
Đến giờ chơi, tôi lôi chiếc còi trong cặp ra tròng vào
cổ rồi khều thằng Tường ngồi cạnh:
- Xem nè!
- Gì vậy? – Tường quay lại.
Bắt chước thằng Tin, tôi không trả lời mà đưa còi lên
miệng thổi “toe” một cái.
Hệt như cảnh ở nhà, nghe tiếng còi hùng dũng đột
ngột vang lên, tụi bạn trong lớp lập tức đổ xô lại. Sau
một hồi ngắm nghía, đứa nào cũng tò mò đòi thổi thử.
Tường khoái lắm. Nó thổi một hơi ba tiếng “toe-toetoe” rồi quay sang tôi.
- Chiếc còi ở đâu ra vậy?
Tôi hếch mặt:
- Chú tao cho tao.
Nó ngập ngừng một lát rồi chớp mắt đề nghị:
- Đổi cho tao đi!
- Đổi cho mày? – Tôi nhún vai – Không đời nào! Một
chiếc còi như thế này không ai dại gì đem đổi?
Trước thái độ cương quyết của tôi, Tường chẳng tỏ
vẻ gì nhụt chí. Nó ưỡn ngực quảng cáo, giọng tự tin

19

không thua gì các xướng ngôn viên trên truyền hình:
- Đồ chơi của tao tuyệt lắm! Mày thấy là lé mắt liền!
Rồi không đợi tôi giục, Tường thò tay vào ngăn bàn
lôi ra một... con tắc kè.
Con tắc kè vừa thò đầu ra khỏi ngăn bàn, tôi đã giật
bắn người kêu “ối” một tiếng và xanh mặt lùi tuốt ra xa.
Thấy tôi nhát cáy, Tường cười hì hì và lấy tay hất con
tắc kè bắn về phía tôi.
- Đừng, đừng!
Tôi hốt hoảng kêu lên và co chân phóng tuốt ra khỏi
bàn.
- Ha, ha! Đây là con tắc kè bằng cao su! Có phải là
tắc kè thật đâu!
Nghe Tường nói vậy, tôi mới hoàn hồn và ngạc nhiên
quay đầu dòm. Con tắc kè vẫn nằm trên băng ghế, cổ
ngóc cao như sắp sửa phóng lên người tôi. Cái tư thế
sống động và đầy đe dọa của nó khiến tôi dù biết nó là
con tắc kè giả vẫn cảm thấy rờn rợn.
Một đứa nói:
- Để tao đem lại đằng kia nhát bọn con gái!
Và nó chồm tới định tóm lấy đuôi con tắc kè nhưng
Tường đã cản lại:
- Để yên nào!
Rồi huơ qua huơ lại món đồ chơi quyến rũ đó trước
mặt tôi, Tường hắng giọng:
- Sao? Đổi chứ?
- Ừ, thì đổi! – Tôi nói, không hề phân vân, mắt vẫn láo
20

liên nhìn theo con tắc kè đang đong đưa trên tay Tường.
Chiều, tôi về tới cổng, chưa kịp bước vào sân, đã gặp
ngay bộ mặt mếu máo của thằng Tin.
- Chiếc còi của em đâu? Trả đây! – Nó níu chặt tay
tôi, tru tréo.
- Suît! – Tôi liếc mắt vào trong nhà và hạ giọng bảo
Tin. – Mày đừng có làm ầm lên như thế! Để tao cho
mày xem cái này, hay lắm!
Vừa nói tôi vừa mở cặp lôi con tắc kè ra.
- Ối! Con gì vậy? – Tin vốn bạo gan hơn tôi nhưng
nó vẫn phải thụt lui một bước và trố mắt nhìn chằm
chằm vào tay tôi.
Tôi đắc ý:
- Con tắc kè đấy! Tuyệt không?
Tin có vẻ bị con tắc kè mê hoặc. Nó liếm môi:
- Anh kiếm ở đâu ra vậy?
Tôi đưa tay lên gãi đầu:
- Tao đổi! – Rồi nhìn thoáng qua mặt Tin, tôi ngập
ngừng nói thêm – Tao đổi bằng chiếc còi của mày đấy!
Nãy giờ mải chú ý đến con tắc kè, Tin quên bẵng
vụ chiếc còi. Bây giờ nghe nhắc tới, nó sực nhớ ra, liền
giãy nảy:
- Em không biết! Trả chiếc còi cho em!
- Mày ngốc quá! – Tôi hừ mữi – Chiếc còi thổi “toe
toe” chỉ tổ điếc tai! Con tắc kè này hay hơn nhiều! Chỉ
nhìn thấy bộ tịch của nó thôi, mọi người đã phát khiếp!
21

Cứ hệt như con tắc kè sống!
Rồi sợ Tin vẫn nằng nặc đòi chiếc còi, tôi xúi:
- Mày thử đem đặt nó vào trong bếp xem! Mẹ và chị
Hai mà không hãi đến khóc thét, tao sẽ đi đầu xuống
đất ngay!
Tin chớp chớp mắt, vẻ bùi tay. Nó không ngoác mồm
đòi chiếc còi nữa mà cầm lấy con tắc kè chạy tọt vào nhà.
Tôi thở một hơi dài nhẹ nhõm và lẽo đẽo đi theo.
Vừa vào đến nhà, chưa kịp cất cặp, tôi đã nghe tiếng
chị Hai ở trong bếp thét lên the thé và tiếng chân chạy
huỳnh huîch.
Thoáng một cái, Tin và chị Hai kẻ trước người sau
rượt đuổi nhau ra tới phòng ngoài.
Tin vọt trước, tay vẫn nắm chặt con tắc kè, vừa chạy
vừa phân bua:
- Đây có phải là con tắc kè thật đâu! Tại chị nhát gan
chứ bộ!
- Thậy hay không thật ai mà biết! – Chị Hai hậm hực
– Trông thấy nó là muốn sởn tóc gáy lên rồi! May mà
hôm nay mẹ đi vắng. Mẹ yếu tim, nếu em nhát mẹ như
thế, mẹ ngất xỉu còn gì!
Câu nói của chị Hai khiến Tin cụt hứng. Do đó, khi
tôi đuổi theo nó ra tới cửa và hí hửng nói:
- Thấy chưa! Tao đã bảo mà! Nhìn thấy con tắc kè
này, mọi người cứ gọi là chết khiếp!
Tin liền nhét con tắc kè vào tay tôi:
22

- Em trả lại anh nè!
- Sao vậy? - Tôi chưng hửng - Mày không thích nữa
hả?
- Ừ, em không thích nữa! Anh đòi chiếc còi lại cho
em đi!
- Đòi sao được mà đòi! – Thấy thằng em tự dưng giở
quẻ, tôi nổi sùng, gắt – Đồ đã đổi rồi, ai lại đưa trả cho
mày bao giờ!
Tôi nói chưa dứt câu, Tin đã bắt đầu sụt sịt. Biết nó
sắp sửa ăn vạ, tôi vội vã phóng vù ra cổng và biến mất
trong nháy mắt.
Rong chơi ngoài phố mãi tới khi trời chập choạng,
tôi mới mò về nhà. Dòm dáo dác không thấy Tin đâu,
tôi rón rén bước chân qua cửa. Ba tôi đang lục đục gì
đấy trong phòng. Tôi vào trong bếp, thấy chị Hai đang
lau bát đũa chuẩn bị dọn cơm. Mẹ tôi vẫn chưa về, còn
Tin không biết chạy chơi đâu.
Khi trở ra phòng ngoài, lúc đi ngang qua cành mai
ba tôi mới xin về để chưng Tết, tôi chợt nhìn thấy con
tắc kè đang nằm ngóc cổ giữa các cành nhánh, giương
mắt ngó ra. Lủng lẳng trên cổ nó là một mảnh giấy nhỏ,
buộc bằng chỉ mềm.
Trên mảnh giấy nguệch ngoạc một hàng chữ – tôi
nhận ngay ra là chữ của Tin: “Mẹ đừng sợ! Đây chỉ là
con tắc kè bằng cao su thôi!”.

23

Đoàn Thạch Biền
Nhà văn Đoàn Thạch Biền tên thật là Phạm Đức Thịnh, sinh
ngày 10-5-1948. Nguyên quán tỉnh Nam Định.
Ông là hội viên Hội Nhà vănViệt Nam, hội viên Hội
Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh.
Các tác phẩm chính đã xuất bản gồm 4 tập truyện ngắn
và hai tập truyện dài, tiêu biểu như các tập:
Ví dụ ta yêu nhau, Những ngày tươi đẹp, Tình nhỏ làm sao quên,
Mây bay trong đầu, Tôi thương mà em đâu có hay... Một số tác
phẩm của nhà văn đã được dựng thành phim.
Hiện nay nhà văn công tác tại báo Người lao động;
là một cây bút xông xáo, năng nổ, có nhiều bài viết
để lại trong tâm trí bạn đọc những ấn tượng tốt đẹp.
Nhà văn còn là một thành viên trụ cột trong Ban biên tập tập
san Áo Trắng, một tập san có uy tín trong
giới trẻ, rất được bạn đọc trẻ tuổi mến mộ.
Đoàn Thạch Biền viết nhiều về lớp trẻ. Ông có một vốn sống
phong phú về lứa tuổi này. Ông lại có tài nắm bắt được những
khoảnh khắc tâm lý rất tinh tế, rất phức tạp cùng những diễn
biến đa dạng trong tâm hồn con người. Bút pháp của ông thật
linh hoạt, đầy hóm hỉnh, nghịch ngợm và cũng thật duyên
dáng, đáng yêu. Lớp trẻ tìm thấy ở ông những sự đồng cảm
thật gần gũi với họ.
Dưới đây, xin trân trọng giới thiệu với các em
một truyện tiêu biểu cho phong cách của nhà văn
rất được các bạn trẻ mến mộ này.

24

Đâu phải thứ gì
cũng mua được

C

hú Thuận đi làm về, dắt xe đạp vào nhà. Không
thấy Thăng chạy ra đón như mọi ngày, chú hỏi vợ
đang ngồi ôm rá gạo lui cui nhặt thóc.
- Thằng nhỏ đi đâu rồi em?
Thím Thuận hất đầu vô trong nói:
- Nó nằm trong buồng đó.
- Bịnh hả?
- Không biết nó giận lẫy chuyện chi, đi học về cứ
nín thinh.
Chú Thuận cười:
- Chắc cu cậu bị cô giáo phạt chuyện chi rồi.
25

Chú Thuận mở túi vải đeo vai lấy cái bánh da lợn cầm
nơi tay. Chú bước vào phòng ngủ. Thăng đang ôm gối
nằm chèo queo trên giường, mặt quay vào vách. Chú
Thuận nói:
- Ba mua bánh cho con nè!
Thằng nhỏ quay mặt ra.
- Con không ăn đâu!
- Con đau bụng hả?
Thăng lắc đầu. Chú cúi xuống đỡ Thăng ngồi dậy.
Chú đặt tay lên trán Thăng thấy nhiệt độ bình thường.
Chỉ có đôi mắt nó đỏ hoe và còn ngấn nước mắt. Chú
Thuận hỏi:
- Con không thuộc bài bị cô giáo phạt?
Thăng lắc đầu:
- Con tức thằng Tín học cùng lớp.
- Nó đánh con hả? Sao con không thưa cô giáo?
- Chuyện này thưa không được.
- Vậy con kể cho ba nghe.
- Hồi chiều, thằng Tín mang tới lớp một chiếc xe hơi
“điện tử”, có thể điều khiển xe quẹo phải quẹo trái nhờ
một cái hộp nhỏ. Con xin nó cho con lái thử nhưng nó
không cho.
- Nó không cho thì thôi, có chi mà tức?
Thăng nhăn mặt.
- Đâu phải vậy? Nó không cho mượn, con nói không

26

cần. Con sẽ về nói ba mua cho con một chiếc giống vậy.
Thằng Tín nhăn mũi cười, rồi nó nói sao ba biết không?
Chú Thuận lắc đầu cười.
- Ai biết nó nói sao?
- Nó nói: “Đồ chơi này bên Mỹ gửi về, ba mày là công
nhân, sức mấy có tiền mà mua”. Lúc đó, con muốn oánh
nó quá nhưng không hiểu sao con oánh không được. Nó
đâu có khỏe hơn con. Thằng đó ốm nhách.
Chú Thuận muốn bật cười chuyện con nít nhưng tự
nhiên chú cười không nổi. Ôm chặt con trong tay, chú
nói:
- Thôi bỏ qua chuyện đó đi!
- Nhưng ba hứa chiều mai đi làm về ba mua cho con
một chiếc xe hơi điện tử, giống y xe của nó nghe ba!
Chú Thuận định gật đầu cho qua chuyện nhưng ngày
mai đi làm về không có món đồ chơi đó, thằng nhỏ sẽ
nghĩ sao về lời hứa của ba nó? Chú Thuận vuốt tóc con
thú nhận:
- Thằng Tín nói đúng con à! Ba không có tiền mua
cho con chiếc xe giống như nó đâu.
- Vậy con chịu thua thằng Tín sao?
Chú Thuận suy nghĩ một hồi rồi nói:
- Được rồi. Tối nay ba sẽ làm cho con một đồ chơi
độc đáo. Bảo đảm thằng Tín sẽ chạy theo con năn nỉ
cho nó mượn.
- Sức mấy mà nó năn nỉ con. Nó sẽ về nói ba nó mua
27

cho nó. Nhà nó giàu lắm ba à!
- Con tin ba đi. Đâu phải thứ gì cũng mua được!
- Chắc không ba?
- Chắc! Bây giờ con ăn bánh đi.
Thăng cầm chiếc bánh da lợn cắn một miếng lớn và
nhai ngon lành.
Tới 1 giờ chiều, học sinh lớp 4A mới vào lớp, nhưng
hơn 12 giờ tụi nhỏ đã tụ tập trước hiên xem thằng Tín
biểu diễn lái xe hơi “điện tử”.
Chiếc xe sơn màu vàng óng ánh trông thật đẹp. Hai
cái đèn pha phía trước luôn chớp chớp. Thằng Tín cầm
cái hộp nhỏ điều khiển. Nó bật công tắc hình mũi tên
qua trái, chiếc xe quẹo trái. Bật công tắc xuống dưới,
chiếc xe chạy lui. Nó ấn chiếc nút đỏ, còi xe kêu tin tin.
Cả bọn trẻ vỗ tay reo hò thích thú. Có đứa gạ cho nó
một cây cà rem để được lái xe một vòng. Nó bĩu môi
không thèm. Có đứa gạ cho nó hòn bi nhôm đã chà giấy
láng coóng, nó cũng lắc đầu.
Đột nhiên, có tiếng gì như chim kêu làm bọn trẻ đang
ồn ào liền im lặng lắng nghe. Một đứa nói:
- Tiếng chim sáo, tụi bay ơi!
Một đứa khác quả quyết:
- Đó là tiếng cu cườm. Chú tao có nuôi một con kêu
y hệt vậy.
Một đứa - chắc là giỏi môn văn - nói:
- Đó là tiếng hót “lảnh lót” của chim họa mi.
28

Thấy các bạn không chú ý đến chiếc xe điện tử nữa,
thằng Tín nhấn nút đỏ cho còi xe kêu liên hồi. Tụi nhỏ
nhao nhao phản đối.
- Đừng nhận còi làm chim bay mất!
- Mày làm nó bay, tao oánh mày liền!
- Dẹp cái xe của mày đi! Để nó kêu rè rè con chim
bay mất, tao đập bẹp cái xe.
Thằng Tín sợ hãi tắt công tắc. Chiếc xe nằm im trên
thềm xi măng, hai cái đèn hết chớp. Cả bọn lại im lặng
nghe tiếng chim kêu. Một đứa nói:
- Hình như con chim ở trong lớp mình, tụi bây ơi!
- Vào bắt đi!
- Từ từ, không nó bay!
Cả bọn nhẹ bước vào lớp học. Thằng Tín cũng ôm
chiếc xe vào theo. Thăng đang ngồi trên thành cửa sổ
thổi một ống sáo dài chừng gang tay. Nó bịt mở các lỗ
trên ống sáo làm phát ra những tiếng kêu khác nhau.
Chiếc sáo đó, ba Thăng đã thức suốt đêm để làm. Chú
Thuận đã nhớ lại những ngày nhỏ ở miệt quê đi bẫy
chim. Thay vì dùng miệng huýt gió giả làm tiếng chim
kêu mệt hơi, ông Hai Tú - một người bẫy chim giỏi
trong làng - đã bày chú Thuận cách làm ống sáo để thổi
dụ chim vào lưới.
Cả bọn trẻ đều đứng trố mắt nhìn Thăng. Một đứa
xuýt xoa:
- Chiếc sáo ngộ quá ta!
29

Một đứa khác quả quyết:
- Đó là ống tiêu. Bác Năm tao cũng có một ống giống
y vậy.
Một đứa khác - chắc là đứa giỏi văn - nói:
- Đó là ống dịch “thần thông”
Thằng Tín cũng say mê ngó Thăng. Nó cầm chiếc xe
hơi đến gạ:
- Mày cho tao mượn ống sáo, tao cho mày mượn
chiếc xe “điện tử”.
Thăng lắc đầu, miệng vẫn thổi sáo. Thằng Tín nói:
- Mày bán bao nhiêu, tao mua!
Thăng nhảy xuống khỏi thành cửa sổ. Nó cầm ống
sáo đứng chống nạnh nhìn Tín. Rồi bắt chước ba, Thăng
nói lớn:
- Đâu phải thứ gì cũng mua được!

30

Hoàng Văn Bổn
Nhà văn Hoàng Văn Bổn tên thật là Hoàng Văn Bản,
sinh ngày 7.5.1930 tại xã Bình Lợi, huyện Vĩnh Cửu,
tỉnh Đồng Nai. Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam
ngay từ khi Hội mới được thành lập (1957).
Hoàng Văn Bổn tham gia Cách mạng tháng Tám, hoạt động
thanh niên ở địa phương. Từ năm 1946 đến năm 1962, ông là
Trưởng ban Giáo dục huyện Tân Uyên (Đồng Nai). Trong suốt 30
năm, từ năm 1962,ông từng phục vụ
trong Quân đội Nhân dân Việt Nam, làm giáo viên văn hóa, cán
bộ trung đội, đạo diễn, biên kịch, trưởng ban biên tập Xưởng
phim Quân đội. Ông từng là Chủ tịch Hội Văn Nghệ, giám đốc
Nhà xuất bản, ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Đồng Nai, ủy
viên Ủy ban Toàn quốc Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam.
Ông mất năm 2006.
Ông là một nhà văn viết rất sung sức, cho đến nay đã
xuất bản trên 50 tác phẩm gồm tiểu thuyết, truyện dài, tập
truyện ngắn, tiêu biểu là các tập:  Vỡ đất (tiểu thuyết, 1952) 
Bông hường bông cúc (tiểu thuyết, 1957)
 Mùa mưa (tiểu thuyết, 1960)  Trên mảnh đất này
(tiểu thuyết, 1962)  Bầu trời mặt đất (tiểu thuyết,
1981)  Lũ chúng tôi (tiểu thuyết, 1981)  Sóng bạc đầu (tiểu
thuyết, 1982)  Miền đất ven sông (tiểu thuyết
3 tập, 1984)  Khắc nghiệt (tiểu thuyết 4 tập, 1990)
 Tuổi thơ ngọt ngào (tiểu thuyết, 1994)  Nước mắt
giã biệt (tiểu thuyết 4 tập, 1994)  Tuyển tập
Hoàng Văn Bổn (3 tập, 1996)...

31

Ngoài ra, ông đã viết 25 kịch bản phim, tất cả đã được dựng
thành phim.
Nhà văn đã được nhận các giải thưởng:
 Giải nhất Hội Văn nghệ và Ủy ban KCHC Nam Bộ cho

tiểu thuyết Vỡ đất (1952)  Giải Hội đồng Văn học Thiếu nhi của
Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cho tác
phẩm Lũ chúng tôi (1982)  Giải thưởng Văn học Ủy ban Nhân
dân tỉnh Đồng Nai cho các tác phẩm Vỡ đất, Bông hường bông
cúc, Mùa mưa và Lũ chúng tôi (1985), Giải nhất - Giải thưởng Văn
học Nghệ thuật Bộ Quốc phòng cho những kịch bản phim về đề
tài chiến tranh cách mạng (1985)  Giải khuyến khích Hội Nhà
văn thành phố Hồ Chí Minh cho tập truyện ngắn Người điên kể
chuyện người điên (1992)  Giải B của Ủy ban Trung ương Liên
hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam cho tác phẩm Tuổi thơ ngọt
ngào (1994)  Giải Hội đồng Văn học Thiếu nhi Hội Nhà văn cho
tác phẩm Tuổi thơ ngọt ngào (1994)  Tặng thưởng Bộ Quốc
phòng cho các tác phẩm Vũ Trụ, Nước mắt giã biệt, Một ánh sao
đêm (1994)  Giải Bông sen bạc cho kịch bản Trên tuyến đầu miền
Tây Tổ quốc  Giải Bông sen vàng cho kịch bản phim Chiến đấu
giữ đảo quê hương  Giải Bông sen bạc cho kịch bản phim Trận
địa bên sông Gấm  Giải Bông sen vàng, giải Joris Ivens (1968)
cho kịch bản phim
Hàm Rồng  Giải Bông sen vàng, giải Liên hoan phim
Quốc tế Lai Xích cho phim Những cô gái C3 Quân
Giải Phóng  Giải Liên hoan phim Quốc tế Lai Xích cho
kịch bản phim Lịch sử không lặp lại  Giải Bông sen vàng cho kịch
bản Chiến thắng xuân 1975 lịch sử (viết chung)
 Năm 2007, nhà văn đã được truy tặng Giải thưởng
Nhà nước về văn học nghệ thuật.
Dưới đây, xin trân trọng giới thiệu với các em
một truyện ngắn tiêu biểu của ông viết cho thiếu nhi.

32

Mùa thu rồi...

N

hững ngày ấy, thành phố Biên Hòa không lúc nào
ngớt tiếng súng. Quân Pháp núp bóng quân Đồng
minh Anh-Ấn tràn khắp hang cùng ngõ hẻm, lập đồn
canh, tổ chức nhiều đội tuần tra. Chúng đã đặt một
chính quyền cấp tỉnh tại dinh Tòa bố gần bờ sông, canh
gác cẩn mật.
Đêm xuống, thành phố vắng tanh, tiếng giày đinh
nện rầm rập khắp nơi, tiếng súng truy đuổi bóng người
lẩn khuất, tiếng súng hành hình Việt Minh ngoài bờ
sông Đồng Nai, ở cầu Gành, cầu Rạch Cát, cù lao Phố,
trước cổng nhà máy cưa BIF. Ngày nào, đêm nào cũng
có lựu đạn nổ trên xe tuần tra, ngay trạm gác của chúng.
Và ngày nào, đêm nào, chúng cũng bịt mắt, trói quặt
cánh tay năm bảy thanh niên, phụ nữ, người già đem ra
33

bờ sông... Tiếng nguyền rủa, tiếng kêu thét của người bị
giết báo hiệu cho dân thành phố biết: cuộc kháng chiến
chống thực dân xâm lược Pháp đã bắt đầu, thành phố
tuy đã bị chiếm đóng nhưng không khuất phục. Thành
phố vẫn kháng chiến. Những cái chết trong giây phút
ấy đã biến thành lời hiệu triệu, lời tuyên bố rằng xứ sở
này quyết không chịu trở lại kiếp sống nô lệ. Cái sức
mạnh tuyên truyền bằng cái chết như thế rất lớn, lan
nhanh như tia chớp. Kẻ giết người muốn mọi người
đến chứng kiến những cuộc hành hình ấy để khiếp sợ,
khuất phục. Nhưng chúng không ngờ: Bằng nước mắt
và lòng căm hờn, những người bị buộc phải chứng kiến
ấy đã đi khắp nơi, khóc thương người ngã xuống, biến
cái chết ấy thành bất tử.
Trong đám trẻ đầu đường xó chợ, lang thang thường
phải chứng kiến nhiều cuộc hành hình người kháng
chiến, có thằng nhỏ Kỳ Lô.
Cái đêm làng nó ở ngoại ô đỏ trời trong biển lửa “tiêu
thổ kháng chiến”, nó hay tin người bạn thân và cũng là
người anh của nó bị thương. Thương bạn, nhớ các chú,
các bác đã cùng nó chiến đấu nhiều ngày đêm ở mặt
trận Cầu Bông - Thị Nghè, nó không thể không ra đi tìm
bạn. Vả lại, nó đã hứa với chị Hường, chị Loan. “Nhất
ngôn ký xuất tứ mã nan truy” - ông già chèo đò nó coi
như ông nội đã dạy nó điều ấy.
- Ông nội ơi, đã kết nghĩa anh em mà bỏ nhau lúc
hoạn nạn là tiểu nhơn phải không ông?

34

Ông già đang mài dao sau hè nhà ngạc nhiên nhìn
nó từ đầu tới chân:
- Ai nói với cháu như vậy?
- Ông tướng...