BÀI 3.

SỰ SỐNG THIÊNG LIÊNG
(Văn bản nghị luận)
(12 tiết)
Cô Trần Thị Ngọc Hân
Trường THCS Vĩnh Thới

Em hãy xem video sau và trả lời các câu hỏi:

Em hãy chia sẻ cảm
xúc của mình sau khi
xem những hình ảnh
trong video?
?

Thiên nhiên là một nơi cung cấp các nguồn tài nguyên để phục vụ cho cuộc
sống và sản xuất sinh hoạt của con người. Con người hít thở không khí từ tự
nhiên, uống nước từ tự nhiên, khai thác các loại khoáng sản, lâm sản, thổ sản, hải
sản… để phục vụ cho nhu cầu trong đời sống, sản xuất của mình.Thiên nhiên còn
quyết định đến các đặc điểm hình thái và hình thức quần cư, sinh sống của con
người:
Những người sống ở khu vực Đông Á, nơi quanh năm có khí hậu nóng ẩm, đồng
bằng nhiều, nguồn nước nhiều thì họ sẽ định cư dọc các con sống lớn, nơi phát
triển được nghề lúa nước.
Còn đối với người da trắng sống ở khu vực châu Âu, nơi khí hậu ôn đới mát mẻ,
nhiệt độ trung bình năm thấp thì họ phải trồng các loại cây thực phẩm là lúa mì,
để thích ứng được với khí hậu nơi đây.
Thế nhưng, các hoạt động sinh sống và khai thác của con người ở một số
vùng hiện nay đang phá hủy thiên nhiên và môi trường tự nhiên, do đó cần chung
tay để giải quyết nhanh chóng vấn đề này.

B. Văn bản 1:
BỨC THƯ CỦA THỦ LĨNH DA ĐỎ
(Xi-at-tô)

I. TRẢI NGHIỆM
CÙNG VĂN BẢN

1. Tác giả
- Xi - at - tô (1786 - 1866)
- Là tù trưởng của bộ tộc Duwamish sinh
sống tại vùng Tây Bắc Hoa Kì. Ông là một
trong những thủ lĩnh quyền lực của người da
đỏ miền Nam Puget.

2. Tác phẩm

- Hoàn cảnh ra đời:
Năm 1854, khi tổng thống Mĩ thứ 14 PhrengKlin Pi-ơ-xơ tỏ ý muốn mua đất của người
da đỏ. Thủ lĩnh của người da đỏ Xi-át-tô đã
gửi thư để trả lời.

Theo tài liệu Quản lí môi trường phục vụ phát triển bển vững - Dự
Xuất xứ: án VIETPRO - 2020,1995; có đối chiếu và chỉnh lại theo bản in
trong cuốn Chào năm 2000, NXB Đà Nẵng, 1999.
Thể loại:

2. Tác phẩm

Văn nghị luận

Phương thức biểu đạt chính:
Nghị luận + miêu tả +biểu cảm
Bố cục: 3 phần

II. SUY NGẪM VÀ
PHẢN HỒI

THẢO LUẬN NHÓM HOÀN THÀNH PHT SỐ2
Hoàn thiện sơ đồ sau:

VẤN ĐỀ CẦN BÀN LUẬN

Luận điểm 1

- Lí lẽ……….
- Bằng chứng………..

Luận điểm 2

- Lí lẽ……….
- Bằng chứng………..

Luận điểm 3

- Lí lẽ……….
- Bằng chứng………..

VẤN ĐỀ CẦN BÀN LUẬN

Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.

Luận điểm 1:
Sự thiêng
liêng và hoà
hợp của thiên
nhiên đối với
người da đỏ

- Lí lẽ: Mỗi sự vật, hiện tượng thiên nhiên đều quý giá, thiêng
liêng trong kí ức của người da đỏ và mang chứa kí ức của người
da
đỏ
trong
nhiều
thế
hệ.
- Bằng chứng: Mỗi tấc đất là thiêng liêng, mỗi lá thông óng
ánh, mỗi hạt sương long lanh trong những cánh rừng rậm rạp,
mỗi bãi đất hoang và tiếng thì thầm của côn trùng; dòng nước
óng ánh … đâu chỉ là những giọt nước, mà còn là máu của tổ
tiên chúng tôi; những tia sáng chói chang phản chiếu từ mặt hồ
trong vắt sẽ nói lên cái gì đó về kí ức của người da đỏ; tiếng thì
thầm của dòng nước chính là tiếng nói của cha ông chúng tôi.

VẤN ĐỀ CẦN BÀN LUẬN

Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.
Luận điểm 2:
Cách sống
chiếm hữu,
không
trân trọng
thiên nhiên của
người da trắng

- Lí lẽ: Người da trắng lấy đi từ lòng đất những
gì họ cần, mảnh đất này là kẻ thù của họ, họ cư
xử với mẹ đất và anh em bầu trời như những
vật
mua
được,
tước
đoạt
được.
- Bằng chứng: Ở thành phố của người da
trắng, chẳng có nơi nào là yên tĩnh cả, chỉ có
tiếng ồn ào lăng mạ; thiếu vắng đi âm thanh
của tự nhiên như tiếng lá cây lay động vào mùa
xuân hay tiếng vỗ cánh của côn trùng…

VẤN ĐỀ CẦN BÀN LUẬN

Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.

Luận điểm 3:

Lời kêu gọi
về cách sống
trân trọng
thiên nhiên
và muôn loài

– Lí lẽ 1: Cần quý trọng không khí
- Bằng chứng: Không khí này là của chung, muông thú, cây cối và con
người cùng nhau hít thở, người da trắng cũng cùng chia sẻ, hít thở bầu không
khí đó; ngọn gió mang lại hơi thở đầu tiên của cha ông chúng tôi và cũng
nhận lại hơi thở cuối cùng của họ.
– Lí lẽ 2: Cần coi muông thú sống trên mảnh đất này như người anh em
- Bằng chứng: dẫn ra sự việc cả ngàn con trâu rừng bị chết dần chết mòn …
vì bị người da trắng bắn để cho thấy hành vi của người da trắng với muông
thú, nhằm mục đích cảnh báo nếu muông thú không còn, thì con người sẽ
chết dần chết mòn vì nỗi buồn cô đơn về tinh thần, điều gì sẽ xảy đến với
con thú thì cũng chính xảy ra đối với con người.
– Lí lẽ 3: Cần kính trọng đất đai
- Bằng chứng: mảnh đấtdưới chân … là những nắm tro tàn của cha ông
chúng tôi, đất đai giàu có được là do nhiều mạng sống của chủng tộc chúng
tôi bồi đắp nên; điều gì xảy ra với đất đai tức là xảy ra đối với những đứa con
của Đất.

2. Luận đề
? Văn bản chủ yếu hướng đến luận đề nào dưới đây? Lí
giải vào hệ thống luận điểm, lí lẽ, dẫn chứng của văn bản.
a. Hồi đáp lời đề nghị mua đất của Tổng thống Mỹ.
b. Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.

=> Mặc dù lá thư viết để hồi đáp lời đề nghị mua đất của Tổng thống Mỹ
Phreng-klin Pi-ơ-xơ, tuy vậy, luận đề của VB chính là mối quan hệ giữa con người và thiên
nhiên (phương án b). Điều này thể hiện rõ qua hệ thống luận điểm của VB: luận điểm 1 nhấn
mạnh vai trò và sự thiêng liêng của thiên nhiên với người da đỏ, luận điểm 2 phê phán cách
sống thiếu tôn trọng thiên nhiên, sở hữu và huỷ hoại thiên nhiên của người da trắng, luận điểm
3 kêu gọi cách ứng xử đúng đắn, văn minh với thiên nhiên. Như vậy, với luận đề mối quan hệ
giữa con người và thiên nhiên, luận điểm 1 đưa ra chính đề, luận điểm 2 đưa ra phản đề, hai
luận điểm này là cơ sở cho luận điểm 3, có tính chất như một kết luận.

3. Mối liên hệ giữa luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng
trong văn bản?

- Luận đề thể hiện ngay trong nhan
đề văn bản là vấn đề chính được
nêu ra để bàn luận.
- Luận điểm là những ý kiến thể
hiện quan điểm của người viết về
luận đề.
- Luận đề được làm sáng tỏ bằng
hệ thống luận điểm và các lí lẽ,
bằng chứng.

? Phân tích mối
liên hệ giữa
luận đề, luận
điểm, lí lẽ và
bằng chứng
trong văn bản?

? Em hãy xác định câu văn thể hiện bằng chứng khách quan
và ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết trong đoạn trích
sau:
Tôi là kẻ hoang dã, tôi không hiểu bất cứ một cách sống nào
khác. Tôi đã chứng kiến cả ngàn con trâu rừng bị chết dần, chết
mòn trên những cánh đồng trơ trọi vì bị người da trắng bắn mỗi
khi có đoàn tàu chạy qua. Tôi là kẻ hoang dã, tôi không hiểu nổi
tại sao một con ngựa sắt nhà khói lại quan trọng hơn nhiều con
trâu rừng mà chúng tôi chỉ giết để duy trì cuộc sống. Con người
là gì, nếu cuộc sống thiếu những con thú?

=> – Câu văn thể hiện bằng chứng khách quan: “Tôi đã chứng kiến cả ngàn

con trâu rừng bị chết dần chết mòn trên những cánh đồng trơ trọi vì bị người
da trắng bắn mỗi khi có đoàn tàu chạy qua”.
– Câu văn thể hiện ý kiến, lí lẽ chủ quan của người viết: những câu còn lại.

Đất là “Mẹ” bao dung, ban cho “những đứa con” của đất
là chúng ta cái “tổ sống”: trú ngụ, trồng trọt… “Những
đứa con” của đất khi đó chỉ biết dựa vào bà mẹ thiên
nhiên của mình để sinh tồn: nơi để trú ngụ, để trồng trọt,
chăn nuôi tạo nên mùa màng hoa trái, cảnh quan thiên
nhiên để con người thưởng ngoạn…
- Một số ví dụ thực tế chứng minh:
+ Có đất chúng ta mới có thể xây nhà làm nơi sinh sống,
trú ngụ.
+ Có đất mới có thể trồng trọt từ đó có cái ăn cái uống.
+ Nếu đất hư hại sẽ dẫn đến lũ lụt, sạt lở… khiến cuộc
sống con người bị đe dọa…

Em hiểu như thế nào về
ý kiến: “Đất là Mẹ.
Điều gì xảy ra với đất
đai tức là xảy ra đối với
những đứa con của Đất
”? Tìm một số ví dụ từ
thực tế để chứng minh
cho cách hiểu của em.

? Đoạn văn nào
trong bức thư để lại
cho em ấn tượng
mạnh nhất? Chia sẻ
ấn tượng của em với
các bạn trong lớp.

“ ...Bëi lÏ, m¶nh ®Êt nµy lµ bµ mÑ cña ng­êi da ®á .
Chóng t«i lµ mét phÇn cña mÑ vµ mÑ còng lµ mét phÇn
cña chóng t«i. Nh÷ng b«ng hoa ng¸t h­ư¬ng lµ ngư­êi
chÞ, ng­ưêi em cña chóng t«i. Nh÷ng mám ®¸, nh÷ng
vòng n­ưíc trªn ®ång cá, h¬i Êm cña chó ngùa con vµ
cña con ng­ưêi, tÊt c¶ ®Òu cïng chung mét gia ®×nh.
Dßng nư­íc ãng ¸nh, ªm ¶ tr«i dư­íi nh÷ng dßng s«ng
con suèi ®©u chØ lµ nh÷ng giät n­ưíc mµ cßn lµ m¸u cña
tæ tiªn chóng t«i. NÕu chóng t«i b¸n m¶nh ®Êt nµy cho
Ngµi, Ngµi ph¶i nhí r»ng, Ngµi ph¶i d¹y b¶o con ch¸u
r»ng, m¶nh ®Êt nµy lµ thiªng liªng vµ nh÷ng tia s¸ng
chãi chang ph¶n chiÕu tõ mÆt hå trong v¾t sÏ nãi lªn c¸i
g× ®ã vÒ kÝ øc cña ngư­êi da ®á.TiÕng th× thÇm cña dßng
n­ưíc chÝnh lµ tiÕng nãi cña cha «ng chóng t«i.”

4. Bài học
Trồng nhiều cây xanh
Bảo vệ động
vật hoang dã

Yêu thiên nhiên.

Bảo vệ môi trường
thiên nhiên

Thường xuyên vệ sinh
môi trường sống
Không xả rác
thải bừa bãi

Tuyên truyền
Không săn bắt
động vật

Khai thác và giữ gìn,
bảo vệ tài nguyên thiên
nhiên…

III. TỔNG KẾT
1. Nội dung:

2. Nghệ thuật:

- Con người phải sống hòa

- Phương thức biểu đạt: nghị
luận, miêu tả, biểu cảm

hợp với thiên nhiên, phải
chăm lo bảo vệ môi trường
và thiên nhiên như bảo vệ
mạng sống của mình.

- Các lí lẽ, dẫn chứng rõ
ràng, cụ thể.

LUYỆN TẬP

BAY LÊN NÀO

Em hãy giúp các con vật bay lên khám phá bầu
trời bằng cách trả lời các câu hỏi ngắn

Khám phá

Hổ

Tê giác
Khỉ

Ngựa vằn

Sư tử

Voi

Hươu cao cổ

Văn bản “Bức thư của thủ lĩnh da
đỏ” đưa ra mấy luận điểm?
3 luận điểm

Luận điểm 1 là gì?
Sự thiêng liêng và hoà hợp của thiên nhiên đối
với người da đỏ

Luận điểm 2 là gì?

Cách sống chiếm hữu, không trân trọng thiên
nhiên của người da trắng

Luận điểm 3 là gì?

Lời kêu gọi về cách sống trân trọng thiên nhiên và muôn loài

VẬN DỤNG

? Theo em, con người cần ứng xử
như thế nào với tài nguyên thiên
nhiên và sự sống của muôn loài?
Trình bày ý kiến của em về vấn đề
này bằng một đoạn văn khoảng một
trăm năm mươi chữ.